dydaktyka - pojęcia, umiejętności i nawyki

pojęcie - definicja

jest myślą (umysłową reprezentacją/najmniejszym zorganizowanym elementem wiedzy zakodowanej w umyśle w której odzwierciedlone są cechy wspólne dla klasy przedmiotów lub zdarzeń

Rodzaje - matrycowa

dobrze określone, będące poznawczą reprezentacją skończonej liczby wspólnych cech, które w jednakowym stopniu przysługują wszystkim desygnatom danej klasy. Ich przyswojenie pozwala jednoznacznie odróżnić desygnaty od niedesygnaów

Rodzaje - naturalne

mniej określone i jednoznaczne, będące reprezentacją poznawczą, odzwierciedlającą zespół wspólnych cech, które w różnym stopniu przysługują desygnatom danej klasy.

rodzaje pojęć

matrycowe, naturalne, koniunkcyjne, dysjunkcyjne, stosunkowe

metody/strategie kształtowania pojęć

różnicowanie, w kontekście, poprzez definicje, definicyjno-przykładowa(dedukcyjna), kontekstowa(indukcyjna)

metoda różnicowania

polega na kolejnym eksponowaniu przykładów i nie przykładów danego pojęcia, bieżącym formułowaniu hipotetycznych określeń i ich weryfikowaniu w oparciu o analizę kolejnych przykładów do wyczerpania wszystkich możliwych konfiguracji

metoda przyswajania pojęć w kontekście

np. korplum, czyli wiele zdań z użyciem tego wyrazu aby zrozumieć co to jest

przyswajanie pojęć poprzez ich definicje

kształtowanie pojęć poprzez definicje jest trudne, bo wychodzi od ogólnienia i jak tylko na tym się zatrzyma to trudno to zapamiętać. Problemem może być różnorodne tłumaczenie definicji

Etapy kształtowania pojęć

1) zestawienie przez uczniów poznawanego przedmiotu z innymi w celu wyodrębnienia go spośród innych 2) wyszukiwanie cech podobnych. 3) wyszukiwanie cech różniących. 4) określenie przez uczniów danego pojęcia na podstawie znajomości istotnych

operacje umysłowe

analiza, synteza, porównywanie, abstrahowanie, uogólnianie

błędy - wymienić

zubażanie, wzbogacanie, pluralizacja (addytywizm)

błąd zubabożanie

treści pojęcia i rozszerzanie jego zakresu np. ptaki - wszystkie zwierzęta, które mają skrzydła

błąd wzbogacanie

treści pojęcia o cechy nieistotne, zawężające jego zakres np. - ptaki - wszystkie zwierzęta upierzone, które potrafią latać

błąd pluralizacja (addytywizm)

włączanie do treści pojęcia kolejnych cech (w tym również nieistotnych), tak aby pojęcie dokładnie odpowiadało aktualnie eksponowanemu kontekstowi

definicja umiejętności

sprawność w posługiwaniu się właściwymi regułami w działaniu (przy wykonywaniu zadań)

definicja nawyk

doskonale wyćwiczona (zautomatyzowana) umiejętność

etapy kształtowania umiejętności i nawyków

1) uświadomienie uczniów nazwy i znaczenia danej umiejętności. 2) sformułowanie na podstawie przypomnianych wiadomości i jednej lub kilku reguł działania. 3). pokazanie przez nauczyciela wzoru wykonania danej czynności. 4) pierwsze czynności uczniów