łacinacywilne

votum separatum

wyrok zapada większością głosów, Sędzia, który przy głosowaniu nie zgadza się z większością, może zgłosić zdanie odrębne i jest obowiązany uzasadnić je na piśmie przed podpisaniem uzasadnienia

iurisdictio voluntaria

postępowanie pozaprocesowe, które najczęściej ma charakter łagodniejszy

lex fori processualis

ustawa miejsca, w którym odbywa się proces

audiatur et altera pars

należy wysłuchać również drugiej strony, kontradyktoryjności procesu

domini litis

strony procesowe

nemo iudex sine actore

nie ma sędziego bez tej osoby, która wszczyna postępowanie (bez powoda), żeby można było powołać sędziego, powód musi wnieść wniosek/ wszcząć proces

vigilantibus iura sunt scripta

prawa zostały spisane dla osób czujnych, należy wiedzieć, jakie mamy prawa oraz wiedzieć, kiedy ich użyć

ne eat iudex ultra petita partium

niech sędzia nie wychodzi poza żądania stron

ante litem natam

przed powstaniem sporu

post litem natam

po powstaniu sporu

perpetuatio fori

sąd właściwy w chwili wniesienia pozwu pozostaje właściwy aż do ukończenia postępowania, choć podstawy właściwości zmieniły się w toku sprawy.Np. w trakcie procesu pozwany się przeprowadził, sąd się nie zmienia

actor sequitur forum rei

powód podąża za sądem miejsca zamieszkania pozwanego

actor

powód, ten, kto wnosi pozew

reus

contra quem res in iudicium deducitur

iudex

sędzia

legitimatio ad causam

egitymacja procesowa w odniesieniu do sprawy, prawo do tego zły wystąpić a procesie jako strona (czynna - powód, bierna - pozwany)

legitimatio ad processus

legitymacja procesowa w odniesieniu do samego procesu

successio mortis causa

sukcesja na wypadek śmierci

successio inter vivos

sukcesja między żyjącymi

res iudicata

sprawa osądzona, jeśli zapadł w sprawie wyrok, to po raz drugi nie można wszczynać procesu o to samo

lis pendens

ta sama sprawa już jest przedmiotem rozstrzygnięcia, proces trwa, nie można wnieść o to samo

res inter alios gesta

proces toczący się między innymi osobami, a skutek może dotknąć osobę trzecią

prorogatio fori

umowa prorogacyjna, stosowana po to, żeby strony, w momencie, w którym zaczynają prowadzić wspólne interesy, mogły się umówić, jaki sąd będzie dla sporów sądem właściwym, np. gdy mieszkają daleko od siebie

prorogatio iurisdictionis

strony oznaczonego stosunku prawnego mogą umówić się na piśmie o poddanie wyników lub mogących wyniknąć z niego spraw o prawa majątkowe jurysdykcji sądów polskich (art. 1104 k.p.c.)

negatio per positionem alterius

zaprzeczenie temu stanowi faktycznemu, który powód przedstawił w pozwie jako podstawę skargi

exceptiones peremptoriae

zarzuty procesowe oddalające roszczenie powoda całkowicie i na zawsze

exceptiones dilatoriae

zarzuty procesowe oddalające roszczenia sądowe czasowo, np. pozwany jest winny kasę, ale nie ma jeszcze terminu spłaty

exceptiones declinatoriae

zarzuty procesowe związane z właściwością sądu, czyli przeniesienie do właściwego sądu

onus proferendi

ciężar wskazania faktów, pozew powinien zawierać wskazanie faktów

onus probandi

ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne

ei incumbit probatio qui dicit non qui negat

ciężar dowodu spoczywa na tym, kto twierdzi, a nie zaprzecza

reus in exceptione actor est

pozwany w wyjątku staje się powodem

ne bis in idem

nie można wnieść drugi raz powództwa o to samo

sententia facit ius inter partes

wyrok tworzy prawo między stronami

reformatio in peius

sędzia apelacyjny nie może pogorszyć strony, która wniosła apelację

de minimis non curat praetor

pretor nie zajmuje się drobnymi sprawami

error in iudicando

błąd merytoryczny

error in procedendo

błąd proceduralny

iudex inhabilis

sędzia wyłączony z mocy ustawy