Moja lekcja

Czynniki abiotyczne

czynniki fizykochemiczne, które wpływają na ożywioną i nieożywioną przyrodę np. ukształtowanie terenu, skład chemiczny atmosfery, wody, klimat, światło

Aeroby

tlenowce

Maczugowiec

morfologiczna forma bakterii, jedna spośród wielu (m.in. paciorkowców, pałeczek, laseczek, ziarenkowców czy śrubowców

Chiazma

jest połączeniem fragmentów chromosomów w miejscu, gdzie zaszła wymiana ich odcinków w trakcie crossing-over

Syncytium

komórka mająca więcej niż jedno jądro komórkowe, która powstała przez połączenie się komórek jednojądrowych

Albinizm

uwarunkowana genetycznie cecha, brak barwników w skórze

pierwiastki biogenne

C, H, O, N, S, P

m a k r o e l e m e n t y,

czyli pierwiastki niezbędne do życia, mające największy ilościowy udział w budowie organizmu, a należą do nich: C, H, O, N, P, K, Na, Ca, Mg, S, Cl;

m i k r o e l e m e n t y

pierwiastki, których udział w budowie organizmu choć jest nieznaczny, śladowy, to jednak nieodzowny, a zalicza się do nich m.in. Fe, Cu, Zn, Mn, Mo, B, J, F, Se

lipidy

to estry wyższych kwasów tłuszczowych i alkoholu

ATP

adenozynotrifosforan to tzw. nośnik energii, związek należący do nukleotydów, kumulujący energię w wysokoenergetycznych wiązaniach fosforanowych

fosforylacja oksydacyjna

synteza ATP zachodząca kosztem energii powstałej podczas transportu protonów wodoru i e (elektronów) na tlen (w łańcuchu oddechowym)

fosforylacja fotosyntetyczna

synteza ATP kosztem energii dostarczanej przez kwanty światła

fosforylacja substratowa

synteza ATP z ADP i (?) na skutek bezpośredniego rozkładu (utleniania) substratu - glikoliza

Apoenzym

warunkuje specyficzność substratową działania enzymu, gdyż wykazuje powinowactwo do substratu

Koenzym

określa typ katalizowanego procesu, decyduje o tym, jakiej przemianie ulega substrat.

Cechy enzymów

bniżają energię katalizowanych reakcji; nie zmieniają się w wyniku reakcji; działają na ściśle określone substraty;

Elektroforeza

Jest to metoda rozdziału substancji chemicznych oparta na zjawisku przesuwania się cząsteczek o różnym ładunku elektrycznym w polu elektrycznym.

Komórka

to podstawowy element strukturalny i czynnościowy każdego organizmu, zdolny do spełnienia różnych funkcji życiowych

Dyfuzja

to proces, w wyniku którego następuje przemieszczanie się (transport) cząsteczek substancji rozpuszczonej, np. cukru, od stężenia większego do stężenia mniejszego w celu wyrównania stężeń w komórce

Osmoza

to specyficzny typ dyfuzji cząsteczek wody (rozpuszczalnika) przez półprzepuszczalną błonę komórkową rozdzielającą roztwory o różnych stężeniach

Plazmoliza

jest to odstawanie cytoplazmy od ściany komórkowej.

Leukoplast

zdolność do magazynowania materiałów zapasowych w postaci: białek, tzw. proteoplasty, tłuszczów, tzw. elajoplasty; cukrów, tzw. amyloplasty,

Drewnienie

gdy między mikrofibrylami celulozowymi odkłada się lignina

korkowacenie

gdy ściany komórkowe powleczone są suberyną

kutynizowanie

gdy zewnętrzną powierzchnię ścian komórkowych skórki powleka kutyna

alkaloidy

związki nadające gorzki i cierpki smak, np. nikotyna, kofeina, chinina czy morfina, które działają na układ nerwowy pobudzająco lub hamująco;

tkanki roślinne stałe

miękiszowa: zasadnicza, asymilacyjna, spichrzowa i powietrzna - wzmacniająca: sklerenchyma, kolenchyma - przewodząca: tyko, drewno - okrywająca: skórka, korek

tkanki roślinne twórcze

kambium - fellogen - stożki wzrostu - merystemy interkalame

neurony czuciowe

kontaktujące się dendrytami z receptorem, np. komórką zmysłową odbierającą bodziec

neurony pośredniczące

występujące w ośrodkowym układzie nerwowym, np. w rdzeniu, pośredniczą w przekazywaniu impulsów między neuronami

neurony ruchowe

bezpośrednio kontaktujące się z efektorem, np. mięśniem lub gruczołem

o s t e o n

Podstawową jednostka strukturalna i funkcjonalna kości

i z o g a m i a

łączeniu się dwóch gamet jednakowych pod względem wielkości i ilości materiału zapasowego, zaopatrzonych w wici

a n i z o g a m i a

polegającą na łączeniu się dwóch gamet mających wici, ale różniących się wielkością wynikającą z różnej ilości materiału zapasowego - anizogameta żeńska posiada go więcej niż męska

o o g a m i a

polegający na łączeniu się nieruchliwej dużej gamety żeńskiej, tj. komórki jajowej, z małą ruchliwą gametą męską - plemnikiem

ryzoidy

w mchu płonnika, mocują gametofit do podłoża

przemianie pokoleń mchu dominuje

gametofit

u mchów mejoza występuję

zatrodni

u paprotników dominuje

sporofit

u paprotników mejozawystępuję

zarodniach w kupkach po spodniej stronie liści

Łupina nasienna

rozwija się z osłonek zalążka, zabezpiecza nasienie przed uszkodzeniem, wyschnięciem oraz przed zakażeniem bakteriami i grzybami

Owoc

jest organem charakterystycznym tylko dla okrytonasiennych. Typowy owoc rozwija się z zalążni słupka, czasem przy jego powstawaniu bierze udział dno kwiatowe, np. u ogórka, jabłoni.

gdzie występuje pasmowy układ nerwowy

płazińce

Cefalizacja

proces wyodrębniania odcinka głowowego, zaopatrzonego m.in. w oczy, czułki

wymień rodzaje aparatów gębowych

np. u owadów gryzącego, gryząco-liżącego, ssącego, kłująco-ssącego, liżącego

Worek trzewiowy

jest to część ciała, w której mieści się większość narządów wewnętrznych. Worek trzewiowy okrywa fałd ściany (powłoki) ciała zwany płaszczem.

Muszla

powstaje z wydzieliny gruczołów płaszcza i stanowi swego rodzaju szkielet zewnętrzny.

układ wodny - ambulaklarny

jest to system kanałów łączących się i otoczeniem zewnętrznym, zakończonych licznymi nóżkami; jego działanie polega na wtłaczaniu lub odciąganiu wody do i z nóżek, a przy tym ich kurczeniu i wydłużaniu.

Bruzdkowanie

podziały mitotyczne zygoty prowadzące do powstania blastułi, jednowarstwowego pęcherzyka wypełnionego płynem.

Gastrulacja

obejmuje etapy rozwoju zarodkowego od jednowarstwowej blastułi do wytworzenia trzeciego listka zarodkowego, tj. mezodermy. Wyróżnia się różne typy tego procesu, np. embolię - wrastanie, epibolię

Organogeneza

to proces różnicowania się narządów z 3 listków zarodkowych

Linia naboczna

stanowi specjalny narząd zmysłowy, a mianowicie dotyku na odległość.

Pęcherz pławny

wypełniony gazem (0 2, C 0 2, N2) ma ogromne znaczenie dla pływalności ryb.