Moja lekcja

republika

rzecz publiczna, rzecz wspólna, wspólne dobro, Rzeczpospolita. Była to taka forma państwa w której najwyższe władze wybierane są na określony czas

powstanie rzymu

753 r.p.n.e

Ewolucja ustrojów

a) Monarchia - do 509 r.p.n.e. b) Republika - od 509 r.p.n.e. c) Cesarstwo - od 527r.p.n.e.

Konsulowie

najważniejszi dwaj urzędnicy, wybierany corocznie. Skupiali w swoim ręku najwyższą władzę cywilną i wojskową. Zwoływali i przewodniczyli w obradach senatu i zgromadzeniu ludowym

Pretorzy

dwójka pretorów odpowiadała za utrzymanie porządku w mieście. Służyli pomocą konsulom i w trakcie ich nieobecności pełnili ich obowiązki

Edylowie

kontrolowali targowiska i odpowiadali za dostawy zboża do miasta. Dodatkowo zajmowali się organizacją igrzysk

Cenzorzy

dwaj specjalni urzędnicy, wybierano ich na 5 lat. Ustalali listę senatorów na kolejną kadencję i kontrolowali wydatki państwa na cele publiczne

Dyktator

powoływano go co najwyżej na pół roku w szczególnie trudnej sytuacji dla państwa. Miał nieograniczoną władzę od jego decyzji nie było odwołania. Wbrew obowiązującej w Rzymie zasadzie kolegialności urząd ten sprawowała zawsze jedna osoba

Kwestorzy

odpowiadali za sprawy finansowe, nadzór nad kasą państwową, zbieranie podatków oraz wydatkowanie zgromadzonych w ten sposób środków finansowych

Trybuni ludowi

ochrona praw plebejuszy. Przewodniczyli zgromadzeniu ludowym, również mieli prawo weta wobec działań senatorów i wysokich urzędników

Zgromadzenia ludowe

uczestniczyć w nich mogli tylko mężczyźni, którzy mieli obywatelstwo republiki rzymskiej. Zgromadzenia wybierali urzędników i uchwalały bądź odrzucały przygotowane przez nich uchwały i prawa

Senat

pełnił funkcję doradczą, opiniował projekty ustaw zgłaszane zgromadzeniu ludowym i miał decydujący wpływ na politykę zagraniczną republiki

Zasada kolegialoności

polegała na powoływaniu na każde stanowisko w urzędzie co najmniej 2 osób lecz zawsze była to liczba parzysta

Patrycjusze "Ojcowie miasta"

obejmowali wszystkie najważniejsze stanowiska w republice. Początkowo należeli do tej grupy najbogatsi Rzymianie

Plebejusze

najliczniejsza grupa społeczna w Rzymie, początkowo nie mająca przez długi czas praw politycznych

Prawo 12 tablic

449 r.p.n.e. pierwszy w dziejach Rzymu zbiór praw

Kolegialność

powoływanie na stanowisko w urzędzie 2 osób

Kadencyjnośc

sprawowanie urzędu w określonym czasie