Moja lekcja

autokratyzm

system rządów sprawowany przez jedną osobę lub niewielką grupę osób, posiadającą nieograniczoną władzę, będącą poza jakąkolwiek kontrolą społeczną.

teokratyzm

forma rządów, w której najwyższą władzę państwową sprawują kapłani

527

początek panowania justyniana wielkiego w bizancjum

protobułgarzy

pochodzili z turcji, podbili ludnosć dunajska w VII w 2 poł, ulegli słowianizacji stworzyli swoje panstwo pozniej nazwano ich bułgarami

ikonoklazm

ruchem religijnym sprzeciwiającym się szerzeniu kultu świętych obrazów i wizerunków. Usunięcie wizerunku Chrystusa z pałacu cesarskiego przez Leona III zapoczątkowało długotrwały konflikt ikonoklastów z papiestwem

herakliusz I

610-42, zreformowal armie rozjebal persow pod niniwa, pozniej w 627 zajebal im stolice ktezyfont tymczasowo przywrocil potege bizancjum

renesans macedoński

epoka umocnieniapolitycznego i gospodarczego bizancjum między 9 a 11 wiekiem

arianizm

doktryna teologiczna Ariusza, prezbitera Kościoła w Aleksandrii w Egipcie, odrzucająca dogmat Trójcy Świętej i wpisująca się w nurt antytrynitaryzmu, powstała w kontekście sporów o rozumienie chrześcijańskiego monoteizmu

622

ucieczka mahometa z mekki do mdyny, mpoczatek ery muzułmańskiej (hidżra - wędrowanie)

monofityzm

doktryna teologiczna, według której Chrystus ma jedną złączoną naturę bosko-ludzką i nie istnieje w dwóch naturach, tj. boskiej i ludzkiej.

wiec

zgromadzenie wszystkich wolnych mężczyzn

drużyna

ich członkowie składali przysięge wierności mieli prawo do regularnych darów i części łupów wojennych ich bogactwo zależało od rządzących wiec musialy byc wojny

988

przyjęcie chrztu przez włodzimierza wielkiego dzięki bizancjum. za pomoc cesarzowi orzenił się z siostrą anną

ruryk

objął rządy w nowogrodzie wielkim, wareski wódz rozpoczął dynastię rurykowiczów

diaspora

oznaczające rozproszenie członków danego narodu bądź grupy etnicznej wśród innych narodów lub też wyznawców danej religii wśród wyznawców innej

osiągnięcia cywilizacji islamu

własny system monetrany, broń ze stali damasceńskiej, naczynia ze szkła, tozwoj w wyrobie stali i papieru i jedwabiu

ramadan

miesiąc w którym muzułmanie musieli odbyć 30 dniowy post. jeden z pięciu filarów islamu

seldżukowie

zjednoczyli zbrojnie plemiona tureckie w azji mn i podporzadkopwali kalifat bagdadzki 11 w zostali sultanem

843

traktat w verdun, ustanowiono podział terytoriow miedzy 3 synow ludwika poboznego, ustalono 3 zasady rownosc monarchii, spojnosc krolestw i mozliwosc pelnienia urzedow przez arystokracje tylko w 1 kr

podział słowian

antowie i sklawenowie; antowie slowianie wschodni a sklawenowie slowianie zachodni i poludniowi

rolonictwo zarowe

polegało na wypalaniu lasów w celu użyźnienia gleby i pozyskania nowych pól

955

bitwa pod lechowym polem, miedzy ottonem 1 a wegrami, zwyciestwo ottona zaniechanie wypraw rabunkowych na europe zachodnia i podporzadkowanie danii

732

bitwa pod poitiers, między karolem młotem a arabskim emirem z kordoby, zwyciestwo karola młota, umocnila ona pretiz jego rodu i przyniosla slawe jako obroncy chrzescijanstwa

beduini.

koczownicze lub półkoczownicze plemiona krajów arabskich, Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu. Nazwa wywodzi się od arabskiego określenia pustyni i zamieszkujących ją koczowników.

bizancjum

cesarstwo wschodniorzymskie,

barbarzyńca

człowiek dziki, pierwotny, niecywilizowany, okrutny, o prymitywnych odruchach, nie znający kultury europejskiej.

plemię

grupa rodów, wywodzących się od wspólnego przodka (w odróżnieniu od szczepu), zamieszkujących jeden obszar i połączonych wspólnymi związkami społecznymi oraz ekonomicznymi.

ludwik pobożny

814 przejal wladze, ale musial o pomoc kosciola bo krewni i synowie karoila o wladze, wprowadził zasade senioratu po smierci wladze najstarszy syn

christianitas

cywilizacja chrzescijanska, w impremium karola wlk ale tez jednosc religii, polityki, sztuki, kultury nauki

800 r leon 3

koronacja karola wielkiego, leon 3 byl papiezem ktory zrezygnowal z dlugiej ceremoni i koronowal karola kleczacwego u groby sw piotra, papiez byl dysponentem ces godnosci

pepin krótki

w 751 detronizuje ostatniego merowing, pierwszy karoling, 755-56 odzyskał dla papieża srodkowa italie i obronil rzym w 756 doddal papiezowi, tak powstalo panstwo koscielne

arystokracja, możnowłacy

arystokracje tworzyli moznowladcy czyli wlasciciele ziemscy, sprawowali wazne urzedy panstwowe z wladca czesto koledzy, wzmacniala je przysiega wiernosci

państwo patrymonialne

król najwyzej na wiecu wybierano wojownikow z dynastii merowingow, intrumentem wladzy dysponowanie majatkami ziemskimi miedzy krolem a obdarowanymi arystokratami uroczywsta przysiega, po smierci wladca mogl podzielic majatek

majordomowie

najwyzszy urzednik dworski, mianowal nizszych politykow decydowal o polityce i dowodził armia

496

przyjęcie chrztu przez chlodwiga 1 w obrządku katolickim symboliczny początek krolestwa frankow

chlodwig 1

zalozyciel dynastii merowingow, zlikwidowal enklawy wladzy rzymskiej i skutecznie prowadzil wojny z ludami germanskimi w granicach, w 90, V w pokonał alemanów i z akwitami wyparł wizygotów

prawo salickie

wczesnośredniowieczne prawo zwyczajowe Franków salickich, dotyczące głównie prawa karnego i procesowego oraz rodzinnego i spadkowego

merowingowie

dynastia wywodząca się od legendarnego meroweusza/merowecha ktora rozpoczela proceds integracji panstwa frankow

pepin z heristalu

687 przejal wladze nad naustria, zostal majordomem wszystkich krolwestw, przywrocil kontrole panstwa, zmarł w 714 roku

mahomet

urodzony6 w 570/1 przyszly tworca religii monoteistycznej nie mial wyksztalcenia, 622 uciekł z mekki do medyny

czarny kamień

w al-kaaba mial zostac tam umieszczony przez archaniola gabriela a swiatynie zbudowac adam, byl otoczony najwieksza czcia

al islam

poddanie sie, twierdzono ze allach wymaga całkowitego poddania sie jego woli

koran

swieta ksiega, prawo i dzielo literackie dla muzułman, mial go otrzymac mahomet od allacha za posrednictwem gabriela

allach

stwórca świata i sędzia ludzkich czynów, miał wymagać absolutnego posluszenstwa

632, kalifowie

śmierć mahometa która przerwała plany podboju syrii i mezopotamii / kalifowie czyli następcy mahometa

podboje arabskie

zdobyloi syrie palestyne i egipt rozbili persow w 717 wpierdol kolo konstantynopola, pozniej w uropie pod poitiers w 732 od frankow wpierdol, zatrzymali sie kolo chin

grzegorz wielki

prefekt rzymu, aktywny na forum publicznym, dbał o bezpieczenstwo mieszkancow jak i obowiazki duszpasterskie, dzieki niemu spisano choral gregorianski (koscielne melodie liturgiczne)

teodoryk wielki

władca germański, chcial zeby jego italskie krolestwo zamieszkiwal tylko jeden lud, dlatego ostrogotom przydzielil polnocna czesc italii by uniknac wywlaszczen i chcial miec dobre stposunki z papierzem i biskupami

skryptoria i kasjodor

pomieszczenie w klasztorze przeznaczone do przepisywania ksiag / załozyciel w kalabarii klasztor vivarium, mnichow zobowiazal do kopiowania lacinskich tekstow tlumaczenia dziel greckich autorow i udostepniania literatury i rozwoju

kopista

osoba przepisujaca ksiazki w sredniowieczu

akademia platońska

zlikwidowana w 529 roku przez justyniana wielkiego, filozofowie dostali zakaz nauczania a majatek zostal skonfiskowany

justynian wielki podboje

niekorzystny uklad z persja, miedzy 534 a 533 pokonal wandalow, przez co opanowal utracone ziemie w afryce, potem na ostrogotow italia i wygrali ostatecznie w 650 ilkes dlawiac powstanie w 6 w iberyjski w 542 edpidemia dzumy uniemozliwila podboj italii

justynian wielki reformy

kodyfikacja justynianska, odrodził prawo jako dziedzine wiedzy, administracja panstwowa - zmniejszyl koszty utrzymania i konflikt nkompetencji w sadownictwie, chcial ukrocic sprzedaz urzedow

prokopiusz z cerazei i jordanes

najwybitniejsi historiografowie tworzący utwory literackie m. in poezje liturgiczna i teksty teologiczne

hagia sophia

arabskie napisy, pendetywa

ogień grecki

wynaleziony około 670 roku uzywany przez bizantyjczykow, wystrzeliwano substancje pod cisnieniem na ofl 75 m przez pompy i rury, pozar do ugaszenia tylko jak odetnie o2

dynastia macedońska

pierwszy był bazyly macedonczyk, dzieki niemu cesartwo zdobylo wiele zwyciestw nad arabami w 864 wroga bulgaria chrzest w 1018 bazyli 2 bulgarobujca zajebal bulgarow na dwa stulecia 988 pokoj z wlodzimierzem wielkim

justynian wielki podboje

niekorzystny uklad z persja, miedzy 534 a 533 pokonal wandalow, przez co opanowal utracone ziemie w afryce, potem na ostrogotow italia i wygrali ostatecznie w 650 ilkes dlawiac powstanie w 6 w iberyjski w 542 edpidemia dzumy uniemozliwila podboj italii

justynian wielki reformy

kodyfikacja justynianska, odrodził prawo jako dziedzine wiedzy, administracja panstwowa - zmniejszyl koszty utrzymania i konflikt nkompetencji w sadownictwie, chcial ukrocic sprzedaz urzedow

prokopiusz z cerazei i jordanes

najwybitniejsi historiografowie tworzący utwory literackie m. in poezje liturgiczna i teksty teologiczne

hagia sophia

arabskie napisy, pendetywa

ogień grecki

wynaleziony około 670 roku uzywany przez bizantyjczykow, wystrzeliwano substancje pod cisnieniem na ofl 75 m przez pompy i rury, pozar do ugaszenia tylko jak odetnie o2

dynastia macedońska

pierwszy był bazyly macedonczyk, dzieki niemu cesartwo zdobylo wiele zwyciestw nad arabami w 864 wroga bulgaria chrzest w 1018 bazyli 2 bulgarobujca zajebal bulgarow na dwa stulecia 988 pokoj z wlodzimierzem wielkim

grzegorz z tours

autor głownego i najwazniejszego zrodla informacjim o poczatkach panstwa grankow 538-94 w 10 ksiegach dzieje panstwa grankow

karol młot

upowszechnił rozdawnictwo majatkow ziemskich - beneficjentow, przejal wladze w 715 dzieki beneficjentom zwiekszyl sile armii i udzial w niej ciezkiej kawalerii, w 718 rozjebal sasow

karolingowie

dynastia zapoczatko0wana przez karola młota, nazywana inaczej arnulfingami od biskupa arnulfa z metzu

longobardowie

zagrazali panstwu koscielnemu, pokonal ich karol wielki poczym koronowal sie na krola i przylaczyl do swojego panstwa

karol wielki

samodzielny monarcha, który pokonał longobardów i przyłączył ich do swojej monarchii, w 772 zaczal podbijac saksonie (30 lat) potem chciał

państwo kościelne

powstało na skutek przekazania w 756 rokuśrodkowej italli przez pepina krótkiego, inaczej patrymonium sw piotra

reformy karola wielkiego

scentralizował administracje, prowincje na hrabstwa, wprowadzil marchie, zapoczatkowal urzad missi dominici (wyslannicy), wproadzil jednolity system monetrany (funt srebra=20 solidow=240 denarow) zreformowal szkolnictwo (szkola przy klasztorze)

państwo kościelne

powstało na skutek przekazania w 756 rokuśrodkowej italli przez pepina krótkiego, inaczej patrymonium sw piotra

reformy karola wielkiego

scentralizował administracje, prowincje na hrabstwa, wprowadzil marchie, zapoczatkowal urzad missi dominici (wyslannicy), wproadzil jednolity system monetrany (funt srebra=20 solidow=240 denarow) zreformowal szkolnictwo (szkola przy klasztorze)

renesans karoliński

okres rozwoju kultury zachodnioeuropejskiej, przypadający na panowanie Karolingów, zwłaszcza Karola Wielkiego, w którym nastąpiło ponowne przyjęcie kultury starożytnej.

konrad 1

przez jego słaby autorytet starej dynastii nie mógł przeciwstawic sie rozpadowi panstwa. 4 księstwa saksonia bawaria szwabia frankonia

henryk 1 ludolfing

1 władca niefrankijskiego pochodzenia, scalił królestwo i podbił lotaryngię, zapoczatkowal dynastie saską

otton wielki, 962

syn henryka, chcial zapewnic sobie lojalnosc krolestw i rodszinie pozwolil tam rzadzic, w 968 ustanowil arcybiskubstwo w magdeburgu, wygral na lechowym polu, w 962 roku koronowany na cesarza po zajeciu rzymu utworzyl sw ces rzymskie nar niem

plany uniwersalistyczne ottona 3

polityczny program odbudowy cesarstwa rzymskiego obejmujący całą chrześcijańską europe, mialy byc 4 krolestwa germania italia galia sclavania, mialy byc rownorzedne

praslowianie / slowianie

przodkowie slowian ich siedziby w karpatach prypeci i dnieprze, mieli swoj jezyk i kulture / wywodzili sie z polnocy bizancjum, najezdzali na prowincje cesarstwa polozone na balkanach

awarowie / panstwo samona

koczowniczy lud pochodzenia tureckiego, ktory utworzyl kaganat awarski w vi w w panonii / ierwsze poświadczone państwo słowiańskie istniejące przez kilka dekad VII wieku po Chrystusie w Europie Środkowej. Powstało 623 a 626 upadło 658 a 661.

mojmir 1

stworzyl ppierwsze stabilne państwoslowianskie - panstwo wielkomorwskie, na poczatku IX w w 831 r przyjal chrzest i tworzyl podstawy koscielne

panstwo wielkomorawskie

aparat administracji druzyna ksiazeca wzorowana na panstwie karolingow, zupanowie naczelnicy majacy zbierac daniny i utrzymywac porzadek

apostolowie slowian

cyryl i metodyl, przez wklad w rozwoj chrzescijhanstwa na ziemiach slowianskich ich sie tak nazywa