neuropsychologia

Afazja anomiczna

Łagodniejsza postać afazji. Trudność w nazywaniu obiektów i odnajdywaniem potrzebnych słów w trakcie konwersacji (częste określenia „rzecz”)

Afazja ruchowa

Też afazja Brocka (44), motoryczna i ekspresyjna. Zaburzenia powtarzania spontanicznego wypowiadania się i nazywania na głos. Wie co chce powiedzieć, ale nie jest w stanie.

afazja mieszana

Też czuciowo-ruchowo. Zaburzenie zarówno funkcji mówienia i rozumienia mowy.

afazja globalna

Najcięższa postać afazji. Zanik umiejętności pisania, czytania, mówienia i rozumienia. Wynik urazu wielu obszarów mózgu przetwarzających język, w tym Wernickego(22) i Brocki(44).

afazja czuciowa

Też afazja Wernickiego, sensoryczna, receptywna. Zaburzenia rozumienia słyszanych wypowiedzi wywołane niemożnością różnicowania i utożsamiania dźwięków mowy. Płynna mowa, która nie ma sensu.

adynamia

Zaburzenie psychiczne polegające na całkowitym braku motywacji do działania. Zmniejsza się wrażliwość na bodźce płynące ze świata – sensoryczne i społeczne. Przyczyny: chory somatyczne(udar mózgu, nowotwory, guz, itd.)

akalkulia

Utrata lub upośledzenie zdolności wykonywania najprostszych działań arytmetycznych związane z uszkodzeniem mózgu (zwykle boczny obszar ciemienowo-potyliczny)

aleksja

Niezdolność czytania. Zaburzenie częściowe lub całkowite objawiające się niezdolnością rozumienia słowa pisanego.

apatia

Stan psychiczny, który charakteryzuje się zmniejszeniem zdolności do odczuwania emocji i bodźców fizycznych. Niechęć do podejmowania aktywności i wycofanie z relacji społecznych.

anomia

Zaburzenie mowy, które charakteryzuje się trudnością w nazywaniu pokazywanych przedmiotów. Badany wie czym jest przedmiot i do czego służy, ale zapomina jego nazwy.

anosmia

Też ślepota zapachowa. Nabyty lub rzadziej wrodzony całkowity brak funkcji węchu. (przyczyną może być choroba Parkinsona, Alzheimera, stwardnienie rozsiane, cukrzyca).

aleksja bez agrafii

Skrajny przypadek aleksji, w którym osoba zachowała zdolność pisania jednak nie potrafi odczytać słów, które sama zapisała.

hemianopsja

Jednostronna utrata widzenia lub ślepota. Często spowodowana zawałem, udarem, przeżytą traumą lub guzem mózgu.

depersonalizacja

Objaw patologiczny związany ze zmienionym odczuwaniem siebie. Polega na zmienionym postrzeganiu siebie samego lub własnych przeżyć. Odczuwanie oddzielenia od siebie samego.

derealizacja

Zaburzenie psychiczne określające różnego rodzaju odczuwanie zmian otaczającego świata. Poczucie jakby otaczający ją świat być w jakiś sposób zmieniony, nierealny, oddalony.

agramatyzm

Rodzaj afazji ruchowej objawiający się zaburzeniami mowy polegającymi na naruszaniu formy gramatycznej wypowiadanych słów.

abulia

Tzw. Bezsilność. Utrata sił lub słabość spowodowana różnymi czynnikami naturalnymi lub patologicznymi, jak starość, głód lub choroba (np. zespół Cushing)

achromatopsja

Ślepota barw, oczopląs, światłowstręt i obniżenie ostrości wzroku. Może być dziedziczna lub nabyta w wyniku uszkodzenia płata ciemieniowego.

akinetopsja

Też ślepota ruchu. Pacjent nie jest w stanie widzieć poruszających się rzeczy, mimo, że widzi statyczne przedmioty.

parafazja

Zastępowanie słów, których nazwy nie pamiętamy innymi określeniami parafazje fonetyczne i semantyczne

Obszar Wernickiego

Obszar kory mózgowej inicjujący i kierujący procesami rozpoznawania głosek, wyrazów i zdań oraz czynnościami nadawania mowy. (22)

Obszar Brocka

Obszar w mózgu odpowiadający za generowanie mowy. W płacie ciemieniowym. (44)

objaw splątania

Zaburzenia świadomości. Zaburzenie myślenia, przymglenie świadomości, utrata kontaktu i dezorientacja, pobudzenie ruchowe, omamy i urojenia.

moria

Inaczej wesołkowaty nastrój, któremu towarzyszy beztroska, pusta wesołkowatość, głupkowate żarty.

mikropsja

Zniekształcenie postrzegania obrazu własnego ciała i elementów otoczenia. Mniejsze niż w rzeczywistości.

makropsja

Zniekształcenie postrzegania obrazu własnego ciała i elementów otoczenia. Większe niż w rzeczywistości.

peryfraza

Opisywanie przez osobę przedmiotu, którego nazwy nie pamięta.

leukotomia

Inaczej lobotomia. Zabieg polegający na celowym uszkodzeniu połączeń kory przedczołowej z innymi strukturami mózgu. Pacjenci po zabiegu stawali się apatyczni, spokojni i stępieni emocjonalnie

labilność emocjonalna

Inaczej chwiejność emocjonalna, łatwe przechodzenie do stanów skrajnych emocjonalnie, szybkie i częste zmiany emocji. Nieadekwatne reakcje na bodźce.

parafazje semantyczne

Parafazja, w której osoba nieprawidłowo używa słowa, pochodzącego z tej samej kategorii semantycznej (szafa-stół, długopis-ołówek) lub bardziej ogólnie (wiewiórka – zwierzę)

parafazje fonetyczne

Parafazja, w której osoba zamienia głoski w obrębie wyrazu. Trudność w utrzymaniu prawidłowego wzorca brzmieniowego słowa.

perseweracje

Objaw zaburzeń psychicznych polegający na uporczywym powtarzaniu tej samej czynności (słowa, zdania, skojarzania) mimo zaniku wywołującej ją przyczyny

symultanagnozja

Zdolność zmysłowego rozróżniania równocześnie dotykanych różnych części ciała. Przykład – równocześnie lewe ucho i prawa ręka i wiemy co zostało dotknięte.

pseudoagnozje

Pacjenci na ogół poprawnie rozpoznają przedmioty przedstawione na pojedynczych obrazkach. Przejawiają jednak wyraźne trudności przy określaniu przedmiotów znajdujących się na obrazkach prezentujących określoną sytuację.

próba, pomiędzy"

Próba na pacjencie. Zasłanianie palców u rozłożonych rąk na stole i pytanie – Ile palców jest pomiędzy zasłoniętymi?

próba, dwóch punktów"

Zespół, w którym nie jest się w stanie rozpoznać własnych palców i operowania nimi. Dodatkowo utrata pisania. Przez uszkodzenie płata ciemieniowego.

prozopagnozja

Zaburzenie polegające na niemożności rozpoznania twarzy znajomych i bliskich, trudności w zapamiętaniu nowo poznanych ludzi a nawet swojej własnej. Wynik uszkodzenia powierzchni płatów potylicznych lub części płatów skroniowych.

agnozja topograficzna

Niemożność rozpoznania miejsca oraz problemy z orientacją w terenie.

agnozja symultatywna

Zaburzenie charakteryzujące się trudnością w rozpoznawaniu więcej niż jednego obiektu, niezależnie od jego wielkości

agnozja wzrokowa

Niezdolność rozpoznawania obiektów za pomocą wzroku, przy jednoczesnym braku uszkodzenia tego zmysłu.

agnozja palców

Też dotykowo-czuciowa, niezdolność rozpoznawania przedmiotów (ich kształtu, faktury) za pomocą dotyk.

autotopagnozja

Rodzaj agnozji, charakteryzujący się zaburzeniem schematu ciała. Agnozja części ciała polegająca na zaburzeniu zdolności rozpoznawania części własnego ciała.

astereognozja

Zaburzenie polegające na niemożności rozpoznania przedmiotów za pomocą dotyku, mimo braku zaburzenia czucia. Forma agnozji czuciowej.

asocjacyjna agnozja wzrokowa

Zaburzenie rozpoznawania obiektów. Niezdolność do nadawania znaczenia. Zaburzone umiejętności opisywania funkcji obiektów, ich nazywanie.

apercepcyjna agnozja wzrokowa

Zaburzenie percepcji obiektów. Niezdolność do różnicowania kształtów i ich wzajemnych relacji w przestrzeni i czasie. Nie umiejętność rysowania, kopiowania i łączenia obiektów podobnych.

anozognozja (Zespół Babińskiego)

Zaburzenie neurologiczne polegające na niezdolności zdania sobie sprawy z własnej choroby. Najczęściej w wyniku paraliżu lewostronnym 
(prawej półkuli).

agnozja barw

Upośledzenie funkcjonowania rozpoznawania kolorów. Problemem jest deficyt pamięci. Pacjent widzi kolory, nawet poprawnie koloruje czy kopiuje barwne rysunki, ale nie jest w stanie nazwać barw jakie spostrzega.

Zespół Gerstmanna

Zespół charakteryzujący się zaburzeniami w 4 wymiarach: agnozja palców, zaburzenie orientacji lewa-prawa, agrafia, akalkulia.

Zespół jednostronnego zaniedbywania przestrzeni

Zaburzenie charakteryzujące się pomijaniem obiektów znajdujących się (najczęściej) w lewym polu widzenia. Uszkodzenia w obrębie płatów ciemieniowych prawej lub niedominującej półkuli mózgu.

Zespół ze sklepistości

Zespół czołowy charakteryzujący się zanikiem inicjatywy, spontaniczności, apatią, abulią, dysforią, mrukliwością i labilnością emocjonalną.

Zespół zaniedbywania stronnego

Zaburzenie charakteryzujące się pomijaniem jednej strony ciała (z reguły lewej). Uszkodzenie najczęściej lokalizowane w obszarze ciemieniowo-potylicznym prawej półkuli mózgu.

Zespół przyśrodkowy

Zespół urazu płata czołowego. Przyczyną może być udar mózg bądź uraz. Objawem jest utrata węchu (ansomia), zaburzenia osobowości i zachowania. Pobudzenie, skrajne emocje, brak skupienia.

Zespół przypodstawny

Zespół czołowy charakteryzujący się obniżeniem lub zanikiem uczuciowości wyższej, odhamowaniem, niestosownością, brakiem krytycyzmu, brakiem wglądu, labilność między beztroską i gniewem, moria.

przejściowa amnezja globalna (TGA)

Choroba polegająca na nagłym wystąpieniu całkowitej amnezji następowej(nowe wydarzenia) i wstecznej (stare) bez upośledzenia innych funkcji psychologicznych.

Zespół Charlesa Bonneta

Zaburzenie charakteryzujące się występowaniem złożonych halucynacji wzrokowych u osób starszych przy brak występowania deficytów intelektualnych oraz przy pełnym krytycyzmie (np. przy zaćmie).

Zespół Balinta

Zaburzenie charakteryzujące się brakiem zdolności do samorzutnego poszukiwania wzrokowego oraz skupianiem uwagi wyłącznie na jednym obiekcie

Zespół Antona-Babińskiego

Zespół charakteryzuje się niedostrzeganiem defektu oraz jego zaprzeczaniem. Występuje np. ślepota korowa, ale pacjent temu zaprzecza

widzenie mimo ślepoty

Niespójność doświadczeń percepcyjnych polegających na tym, że pacjent nieświadomie spostrzega bodziec, rozpoznaje go z jednoczesnym przekonaniem, że go nie widzi.

ślepota korowa

Całkowita utrata widzenia spowodowana uszkodzeniem pól wzrokowych kory potylicznej przy braku uszkodzenia oka.

Zespół czołowy jatrogenny

Zespół występujący w wyniku przerwania włókien nerwowych między płatem czołowym mózgu a międzymózgowiem. Sutkiem były zaburzenia osobowości(utrata), brak motywacji, zahamowani i empatii.

praksja realistyczna w badaniu

Wykonywanie przez badanego czynności prostych codziennych tj. zawiązanie buta. Próby można wykonać w realnej sytuacji tzn. dając badanemu potrzebne przedmioty.

apraksja dynamiczna

Według Łurii Rodzaj apraksji, która charakteryzuje się zaburzeniem sekwencji ruchów dowolnych.

apraksja

Zaburzenia w generowaniu dowolnego, celowego ruchu. Wynik uszkodzenia płatu ciemieniowego.

apraksja konstrukcyjna (przestrzenna)

Zaburzenie w zakresie wykonywania czynności w przestrzeni. Uszkodzenia najgęściej lokalizowane w obszarze ciemieniowo-potylicznym.

praksja

Zdolność do wykonywania ruchów celowych. (np. ubieranie się, mycie zębów)

apraksja ideacyjna

Inaczej wyobrażeniowa. Zachowanie zdolności do wykonywania pojedynczych ruchów przy jednoczesnym zaburzeniu ich celowości. Wiemy jak coś zrobić, ale nie wiemy co.

apraksja kinestetyczna (ruchowa)

Zaburzenie selekcji impulsów ruchowych.

praksja symboliczna w badaniu

Wykonywanie przez chorego szeregu umownych/ wyobrażeniowych gestów używanych w porozumiewaniu się (np. gest pozdrowienia, przywołania) Stosuje się do wykrycia jakie czynności ruchowe zostały zaburzone.

apraksja ideomotoryczna

Inaczej wyobrażeniowo-ruchowa. Zaburzenie organizacji ruchów w czasie, przestrzeni i sekwencji przy jednoczesnym zachowaniu ich celowości. Wiemy co chcemy, ale nie wiemy jak.

agrafia

Nabyte upośledzenie zdolności pisania, które występuje w wyniku uszkodzenia lub dysfunkcji obszaru mózgu za to odpowiadającego.