prawo rzymskie

kto podzielił prawo na prywatne i publiczne

ulpian

kto powiedział "prawo jest sztuką Dobra i słuszności"

celsus

kto ogłosił się princeps inter pares, princeps senatus wpisując się na listę senatorów

oktawian august

monarchia

753 do 510 pne

Republika

510 do 27 pne

pryncypat

27 pne do 284 r.

dominat

284 do 565 r.

prawo archaiczne

okres królestwa, początek republiki

prawo przedklasyczne

okres późnej republiki

prawo klasyczne

okres pryncypatu

prawo poklasyczne

okres dominatu

mores maiorum (zwyczaje przodków)

prowadziły do powstania praw zwyczajowego, rzymianie przywiązywali duża wagę do nich, normy istniejące i obowiązujące od niepamiętnych czasów

budowa leges rogatae

praescriptio, rogatio, sanctio

jakie są kary za naruszenie ustawy

lex perfecta, lex minus quam perfecta, lex imperfecta

czym była preascriptio

określenie wnioskodawcy, tytul urzędowy, miejsce, czas głosowania i pierwsza głosująca tribus

czym była rogatio

właściwą część ustawy

czym jest lex perfecta

ustawa z sankcja, zakazuje określonego zachowania

czym jest lex minus quam perfecta

ustawa nie zawierająca sankcji nieważności ale obciążona kara

czym jest lex imperfecta

ustawa nie zawierająca sankcji

ustawa lex hortensia

uchwalona w 287 r. p.n. e, postanowiono że uchwały zgromadzeń plebejskich obowiązują cały lud a nie tylko plebejuszy = podniesienie rangi uchwał plebejskich do rangi uchwał zgromadzenia ludowego

Kiedy uchwała senatu stała się formalnym źródłem prawa

w I w n.e.

Jaki charakter miały początkowo uchwały senatu

były doradcze, stosowano się do nich przez autorytet senatu a nie formalnie, były dwa senaty: Konstantynopol i Rzym

Kiedy senat traci niezależność

w dobie cesarstwa

podział konstytucji cesarskich

pryncypat (4): mandata, edicta, decreta, rescripta dominat (3): leges generales, rescripta, sanctiones pragmaticae

czym były mandata?

instrukcje służbowe dla urzędników

czym były edicta

Edykty cesarskie dotyczące każdej dziedziny prawa (z reguły dot. prawa publicznego), obowiązywały za życia cesarza a później po śmierci chyba że uchylono, w dominacie edicta=leges generales

czym były decreta?

orzeczenia sądowe wydawane przez cesarzy

czym były rescripta

pisemna odpowiedź cesarza na kierowane do niego pytania prawne

czym bylo ius respondendi ex auctoritate princips

jako pierwszy udzielał go oktawian august wybranym przez siebie jurystom, pozwolenie na udzielenie porady prawnej tak jakby sam cesarz udzielał porady

czym była opinio communis

miala moc ustawy, jeżeli juryści mają zbieżny pogląd w jakiejś sprawie to ta opinia otrzymuje range ustawy

kto był pierwszym wywodzącym się z plebsu pontifex maximus

Tyberiusz korunkaniusz, początek nauczania prawa w Rzymie, udzielał porad prawnych publicznie

działalność jurystów świeckich

cavere (ukladanie formul procesowych) agere (pomoc stronom w procesie) respondere (udzielanie porad prawnych) juryści veteres dodatkowo udział w opiniach doradczych magistratur i sędziów

jurysprudencja w dominacie

biurokracja (działalność urzędnicza i brak czas na działalność naukowa) i anonimowosc (pracują w consiliach ale nie pod swoim nazwiskiem, ciało doradcze ogółem a nie poszczególne nazwisko)

uporządkowany zbiór konstytucji cesarskich

codex gregorianus, codex hermogenianus i codex theodosianus

codex gregorianus

291 r., gregorianus zebrał reskrypty cesarskie od panowania hadriana (II-III w.), ułożył je i uporządkował, miał charakter prywatny

codex hermogenianus

295r., hermogenian uzupełnił kodeks gregorianski, charakter prywatny

codex theodosianus

438r. 2.5 tys. konstytucji zebrane w 16 ksiąg, miał charakter urzędowy

z czego składa się kompilacja justynianska

digesta, instytucje, codex iustinianus

konstytucja tanta

533 r., najobszerniejsza część kompilacji justyninaskich podzielona na 50 ksiąg z czego 47 i 48 księga podzielona była prawu karnemu = libri terribiles

konstytucją imperatoriam

w 533 r. wprowadza podręcznik do nauki prawa Instytucje (ma moc ustawy i charakter urzedowy)

jakie są capitis deminutio

Maxima media i minima

capitis deminutio maxima

utrata formalnie tylko wolnosci ale w konsekwencji utrata tez obywatelstwa i stanowiska w rodzinie

jakie są 3 atrybuty podmiotowości prawnej

wolność, obywatelstwo i stanowisko w rodzinie

capitis deminutio media

utrata obywatelstwa i zatrzymanie wolności (np. pojawienie się innego obywatelstwa)

capitis deminutio minima

zatrzymanie wolności i obywatelstwa ale zmiana stanowiska w rodzinie np adopcja

czy można wyzwolić obcego niewolnika?

można przez fideikomis wolności - trzeba podjąć próbę wykupienia i wyzwolenia niewolnika, nie zawsze kończy się to wyzwoleniem

obywatelstwo efektywne

efektywna Solidarność bytu, interesów, uczuć, połączona z wzajemnością praw i obowiązków

obywatelstwo w średniowieczu

powstało w monarchii stanowej, zamieszkiwanie w miescie=uzyskanie statusu mieszkańca ale nie statusu obywatela miasta MIESZKANIEC NIE JEST OBYWATELEM

obywatelstwo w monarchii absolutnej

bierny obywatel = poddany, John lock odróżnił wyraźnie prawa obywatelskie (tylko zamożna część obywateli) od praw człowieka (wolnosc, prawo do życia, własności)

obywatelstwo w dobie rewolucji francuskiej

26 sierpnia 1789 r. konstytuanta przyjela deklaracje praw człowieka i obywatela (wolność osobista, polityczna, myśli, sumienia, poglądów, własność absolutna, bezpieczeństwo i opór przeciw uciskowi)

czym jest matrimonium iustium

małżeństwo w świetle prawa obywatelskiego rzymskiego wywołujące skutki prawne na gruncie prawa obywatelskiego, dzieci pochodzące z takiego małżeństwa dostają się pod władze ojcowską

czym jest matrimonium iuris gentium

małżeństwa według prawa narodów, nie wywołuje skutków prawnych na gruncie ius civile (patria potestas), zachodzi gdy brakuje conubium

czym jest contubernium

pobyt we wspólnym namiocie, związek niewolników nie wywołujący skutków małżeństwa

czy prawo patronatu powstawało przy manumissio testamento directa?

Nie

kto udzielił pierwszego nadania obywatelstwa przez wodzą wojskowego w uznaniu zasług?

gajusz Mariusz