Psychopatologia

aproseksja

niemożność koncentracji

hipoproseksja

ograniczenia koncentracji

hiperproseksja

nadmierne zogniskowanie koncentracji

hipermnezja

wzmożona pamięć

amnezja

niepamięć, luka; całkowita-fragmentaryczna, trwała-przemijająca, krótko-długotrwała, wsteczna-następcza, pełna-cząstkowa

hipomnezja

zmniejszenie zdolności zapamiętywania i odtwarzania wspomnień

ekmnezja

przeżywanie przeszłości jako teraźniejszości

iluzje pamięci

zniekształcone odtworzenie wspomnień rzeczywistych

kryptomnezje

odtwarzanie przeżyć bez rozpoznania ich wtórności (nieświadomy plagiat; niekiedy glossolalia)

złudzenia utożsamiające

wrażenie, zwiewne uczucie, subiektywne, nie upieramy się przy nim; przeżycia błędnie usytuowane w czasie (deja vu, deja vecu, jamais vu, jamais vecu)

konfabulacje

wypełnianie luk pamięciowych fałszywymi informacjami, bez świadomej intencji wprowadzenia w błąd (w odróżnieniu od omamów pamięci pacjent nie upiera się przy swojej wersji)

omamy pamięci

fałszywe wspomnienia zdarzeń, które nie wystąpiły (silny sąd realizujący i silny motywujący wpływ na zachowanie)

amnezja a kryptomnezja

w amnezji nie tworzymy wspomnienia w ogóle, w kryptomnezji wspomnienie jest, ale bez rozpoznania wtórności

zniekształcenie (anomalia)

spostrzeżenia rzeczywistych przedmiotów, prawidłowo rozpoznanych, cechujące się jednak zmianą niektórych właściwości tego, co spostrzegamy

pareidolia

nierzeczywiste spostrzeżenie wyprowadzane z jednostajnego, nieostrego lub rytmicznego tła; brak sądu realizującego (w przeciwieństwie do iluzji)

złudzenie (iluzja)

błędnie rozpoznane spostrzeżenia istniejących realnie przedmiotów, którym towarzyszy sąd realizujący

omamy (halucynacje)

spostrzeżenia nieistniejących w rzeczywistości przedmiotów bez odpowiedniego, realnego bodźca (w odróżnieniu od iluzji) z sądem realizującym

rodzaje omamów

wzrokowe, słuchowe, czuciowe, węchowe, smakowe, czynnościowe

omamy rzekome (pseudohalucynacje)

rozpoznanie nieistniejącego przedmiotu z jego nieadekwatnym umiejscowieniem; tracą charakter doznań zmysłowych, a zbliżają się do wyobrażeń; raczej mało prawdopodobna sytuacja, np. głos szatana dochodzący z kolana

parahalucynacje

spostrzeżenia nieistniejących realnie przedmiotów bez sądu realizującego (chory jest świadomy, że to, co widzi, jest niezwykłe, chorobowe)

agnozja

niemożność rozpoznania cech przedmiotu mimo prawidłowego stanu narządów zmysłów i często zachowanej zdolności spostrzegania

prozopagnozja

nierozpoznawanie znanych twarzy

labilność

nietrwałość trzymania ciągłości sądów i braku zdolności do hamowania przypadkowych skojarzeń

inercja (lepkość)

brak możliwości przechodzenia od jednego do drugiego sądu czy sposobu działania

rezonerstwo

tendencja do nieproduktywnych i wieloznacznych rozważań

myśli nadwartościowe

przekonania prawdziwe (w odróżnieniu od urojeń), mają silny wpływ na decyzje, zachowania; utrata elastyczności, zaangażowanie w ideę; np. w anoreksji

urojenia

fałszywe przekonania pochodzenia chorobowego, niekorygowalne postawy; silne odczucie oczywistości

rodzaje urojeń

prześladowcze, ksobne (odnoszące), wielkościowe (wyższościowe), oddziaływania, poniżenia (depresyjne, małej wartości), winy i grzeszności, zazdrości, hipochondryczne, zmiany osoby, zubożenia (ruiny materialnej)

automatyzmy psychiczne

przeżycia zatracania lub utraty wpływu chorego na spostrzeganie, myślenie, mowę, ruchy własnego ciała; często towarzyszy poczucie pozostawania pod wpływem jakiejś zewnętrznej siły czy instancji

myśli natrętne (obsesje)

myśli uporczywie i natarczywie powracające, narzucające się choremu z poczuciem przymusu, mimo prób i wysiłku wkładanego w ich oddalenie

otamowanie

chwilowa, zwykle nieoczekiwana pauza w biegu myśli i wypowiedzi; często charakteryzowane jako urojenie zabierania myśli

myślenie paralogiczne

komunikowane najczęściej za pomocą wypowiedzi wyraźne odstępstwa od obowiązujących reguł logiki

myślenie nieskładne

zakłócenie reguł wiązania składników myślenia w spójną całość

rozkojarzenie

mimo zachowanej formy gramatycznej, wypowiedzi stają się mało zrozumiałe lub niezrozumiałe; świadomość jest zachowana (w odróżnieniu od splątania)

splątanie (inkoherencja)

złożone zaburzenie struktury i czynności myślenia prowadzące do wypowiedzi niezrozumiałych, niekomunikatywnych (brak świadomości)

myślenie dereistyczne

rodzaj myślenia paralogicznego; myślenie oderwane od rzeczywistości, wypełnione pseudofilozoficznymi lub absurdalnymi treściami

myślenie magiczne

osoba utożsamia myślenie z działaniem (jeśli pomyślę, że latarnia się zapali, to tak się stanie), jej myślenie często wiąże się z wiarą w zabobony albo z myśleniem życzeniowym (np. jeśli pierwszy podjedzie autobus nr 10, to zdam egzamin

werbigeracje

automatyczne powtarzanie słów, fraz sugerując się ich brzmieniem, bez logicznego uzasadnienia, np.: szkoła, koła, boła, woła;

perseweracje

wielokrotne, niewynikające z przebiegu kontaktu wtrącenie tych samych, raz już udzielonych odpowiedzi lub reakcji ruchowych; bardziej dosłowne i automatyczne od stereotypii i bardziej nieregularne od iteracji

iteracje

wielokrotne, seryjne powtarzanie głosek, fragmentów wyrazów, krótszych wypowiedzi

senność patologiczna

silna tendencja do zasypiania na tle zmniejszonej aktywności, nieostrości spostrzegania i pojmowania, przy zachowaniu kontaktu

półśpiączka (sopor, st. przedśpiączkowy)

znaczne pogłębienie senności, kontakt tylko przez silne bodźce

śpiączka (stan śpiączkowy)

wyłączenie przytomności, w najgłębszej śpiączce brak reakcji pacjenta, życie jest podtrzymywane sztucznie

przymglenie

niewyrazistość spostrzegania, zaburzenie orientacji w czasie i miejscu, spowolnienie ruchów i wypowiedzi, opóźnienie reakcji na bodźce; jako pierwsze pojawiają się zaburzenia uwagi; jakość przeżyć adekwatna ale utrudniona, bodźce są osłabione

zmącenie

fragmentaryczne, zniekształcone spostrzeganie, zniekształcona interpretacja zdarzeń; nastawienia urojeniowe, omamy, iluzje; bodźce są zniekształcone jak po zanurkowaniu w basenie

zwężenie

pole widzenia rzeczywistości jest takie jak przez dziurkę od klucza; nie wszystkie bodźce docierają do osoby (u osób zdrowych przy silnej reakcji emocjonalnej, np. u żołnierzy na polu bitwy lub w ataku paniki)

derealizacja

uogólnione poczucie zmiany zachodzącej w otoczeniu, często nieokreślonej, zastanawiającej, zagrażającej

dezorientacja autopsychiczna

zaburzenie świadomości co do własnej osoby, własnych stanów psychicznych (np. nieświadomość swojego wieku)

dezorientacja allopsychiczna

zaburzenie świadomości miejsca, czasu, przestrzeni i sytuacji własnej

giętkość woskowa

postać parakinezy; poziom elastyczności, który pozwala choremu przybrać dowolną, często nienaturalną, dziwaczną pozycję, ograniczoną jedynie giętkością stawów

echo

postać parakinezy; automatyczne powtarzanie po innej osobie gestów (echopraksje), wyrazu twarzy (echomimie), wypowiedzi (echolalie)

katalepsja

postać parakinezy; nienaturalne wzmożenie napięcia mięśniowego o charakterze plastycznym

automatyczna uległość

postać parakinezy; zjawisko niemal automatycznego, bezrefleksyjnego podporządkowania się chorego poleceniom czy sugestiom otoczenia (zastyganie, giętkość woskowa, echo, automatyzm nakazowy są tego przejawami)

negatywizm

postać parakinezy; opór chorego, przeciwstawianie się poleceniom płynącym z otoczenia (bierny - niepodejmowanie nakazywanych czynności; czynny - aktywne przeciwstawianie się)

negatywizm nakazowy

postać parakinezy; wykonywanie dokładnie odwrotnego ruchu do tego, który jest zalecany przez rozmówcę (oczekiwane ruchy można otrzymać przez polecenie ich niewykonania)

zastyganie

postać parakinezy; pozostawanie w pozycji nadanej ciału chorego i spowolnienie ruchów umożliwiających powrót do stanu poprzedzającego

hipertymia

przesadna ekspresja uczuciowa, nieadekwatnie silna

hipotymia

brak lub ograniczenie ekspresji emocjonalnej

paratymia

niedostosowanie lub sprzeczność między zdarzeniem a przeżywaniem i ekspresją emocji

katatymia

życzeniowe przekształcanie się przeżyć lub zachowań pod wpływem WEWNĘTRZNYCH nastawień emocjonalnych, powstające przeżycia mogą sprawiać wrażenie spełnienia nastawień lub zaprzeczenia im

nietrzymanie

gwałtowne, niekontrolowane i intensywne reakcje emocjonalne

chwiejność

nietrwałość, labilność, przejawia się w łatwym przechodzeniu od jednego skrajnego uczucia do drugiego

zaleganie

długotrwałe utrzymywanie się tego samego uczucia, pochodzącego z przeszłości (podczas gdy inni już o nim zapomnieli)

lepkość

długotrwałe utrzymywanie się tego samego uczucia bez możliwości oderwania się od niego i przejścia do innego

zobojętnienie (stępienie)

obniżenie intensywności (hipopatia) lub brak przeżyć (apatia) emocjonalnych oraz zredukowanie ich różnorodności

spłycenie (bladość, sztywność)

obniżenie intensywności uczuć, monotonność, bladość emocjonalna przy zachowaniu różnorodności przeżyć (inaczej niż w zobojętnieniu, gdzie nie ma różnorodności)

zubożenie (prymitywizacja)

przewaga emocji pierwotnych, (towarzyszących zaspokojeniu lub niezasp. potrzeb biologicznych) nad uczuciowością ukształtowaną w procesie socjalizacji

obniżenie nastroju

✓nastrój depresyjny ✓depresyjno-dysforyczny

podwyższenie nastroju

✓nastrój maniakalny ✓nastrój euforyczny ✓nastrój moriatyczny