Romantyzm

Egotyzm

Tendencja do nadmiernego skupiania się na własnej osobie, swoich przezyciah, osiągnięciach i uczuciach, połączona z dążeniem do utrzymania wysokiej samooceny

Egzaltacja

przesadne, nienaturalne i afektowane okazywanie silnych uczuć lub emocji, nieadekwatne do sytuacji

Miłość romantyczna

Intensywne połączenie pożądania emocjonalnego i fizycznego, charakteryzujące się głęboką tęsknotą, idealizacją partnera i gotowością do poświęceń, często postrzegane jako wszechogarniające i dramatyczne uczucie.

Ludowość

zespół cech kultury wiejskiej i chłopskiej, obejmujący tradycję, wierzenia, legendy, folklor oraz specyficzną moralność

Mistycyzm

pogląd, który zakłada, że możemy mieć duchowy kontakt z bóstwem, przez sny, widzenia, objawienia, bo świat ma wymiar duchowy, a wiedzę o nim możemy zdobywać przez intuicję i wiarę.

Historyzm

Nawiązania do średniowiecza, baroku, osadzanie akcji w epokach dawnych, dzięki czemu można uniknąć cenzury, ale poza maską historyczną, która nadaje też nastrój mroczny, gotycki, mamy opisy współczesnego świata i probleów(Konrad wallenrod)

irracjonalizm

wiara w pozarozumowe poznanie świata za pomocą intuicji

Tyrteizm

nurt w literaturze patriotycznej i postawa twórcza nawiązująca do walki o wolność ojczyzny, poświęcenia i heroizmu, wywodząca się od antycznego poety Tyrteusza

Indywidualizm

poczucie wyjątkowości, samotności, oddzielania od społeczeństwa, jest osobny, nikt go nie rozumie, jest sam w walce

Gotycyzm

odmiana historyzmu, akcja dzieje się w zamku średniowiecznym, jest zbrodnia, szaleństwo, mrok, upiory, walka, morderstwo- nastrój grozy(fenezja)

osjanizm

nurt literacki epoki romantyzmu, przede wszystkim występujący w jego poczatkowym etapie- preromantyzmie, cechujący się tajemniczością, smutkiem, nostalgicznym nastrojem, melancholijnym obrazowaniem

orientalizm

zwrot zainteresowań w strone Wschodu, postrzeganego jako opozycja dla racjonalnej kultury europejskiej, wyrastającej z klasycznej tradycji.

Prometeizm

Pojęcie to oznacza postawę osobistego buntu wobec Boga lub rządu, w imię większej zbiorowości, gotowość do poświęceń, cierpień i ofiary za szczęście całej ludzkości, na wzór Prometeusza

Fantastyka

nadzprzyrodzone zjawiska ujawniające się w czasie, miejscu, postaciach i akcji

Martyrologia

Pojęcie oznaczające zbiorowe lub indywidualne cierpienie, męczeństwo i prześladowania narodu, grupy społecznej, czy religijnej, podejmowane w imię wyższych wartości(np. wiary, ojczyzny, sprawiedliwości)

Mesjanizm

koncepcja wiary w postać(Mesjasza) lun naród, który przez swoje cierpienie i poświęcenie zbawi ludzkość od zła, prowadzą do wolności i pomyślności, wzorowana na Chrystusie

Profetyzm

Zjawisko religijne i literackie polegające na wystepowaniu wśród członków danej grupy religijnej przekonania, że niektóre jednostki sa powoływne przez bóstwo do ogłoszenia woli i przepowiadania przyszłości

Ramy czasowe

Europa- początek: rewolucja francuska(1789) koniec: wydarzenia wiosny ludów(1848-49) Polska- poczatek:(1822) ballady mickiewicza Koniec: wybuch powstania styczniowego(1863)

heglizm

rzeczywistośc to, duch, rozwijający się poprzez sprzeczność(teza, anty teza, synteza)

Romantyczna synteza sztuk

łączenie różnych sztuk w jednym dziele- muzyki, malarstwa, sztuk plastycznych, charakteryzuje sie też występowaniem tych samych tematów, motywów, symboli w dziełach malarskich, muzycznych, literackich

typy bohaterów

poeta wieszcz, nieszczęśliwy kochanek, spiskowiec, buntownik, szaleniec

cechy bohatera romantycznego

bunt, indywidualizm, wyjątkowość, nieprzystawanie do społeczeństwa, tajemniczość

epopeja

gatunek epicki, zazwyczaj wierszowany, obszerny utwór, przedstawiający dzieje bohaterów na tle przełomowych wydarzeń historycznych lub mitologicznych

oda

wierszowany gatunek liryczny o podniosłym, uroczystym tonie służacy pochwale wybitnych postaci, doniosłych wydarzeń, idei lub boga

dramat

brak narratora, dominacja dialogu oraz przeznaczenie do realizacji scenicznej. Akcja opiera się na konflikcie, emocjach i wyrazistych działaniach bohaterów

sonet

forma poetycka składająca się z 14 wersów podzielonych na cztery strofy(dwie czterowersowe i dwie trzywersowe)

ballada

synkreryczny gatunek literacki i muzyczny łączący cechy liryki, epiki i dramatu, wywodzący sie z folklorku. charakteryzuje sie wierszowana forma