składniowe

antyteza

Zestawienie przeciwstawnych znaczeniowo pojęć lub sądów, służące podkreśleniu emocjonalnego charakteru wypowiedzi, np. I nie miłować ciężko, i miłować / Nędzna pociecha [...] (M. Sęp-Szarzyński, Sonet V

apostrof

Bezpośredni i uroczysty zwrot do osoby, bóstwa, zjawiska lub idei Występuje często w utworach o charakterze modlitewnym lub pochwalnym oraz w przemówieniach. Zwiększa emocjonalność wypowiedzi, np. O zła Persefono, Moglażeś tak wielu łzam dać upłynąć płono

elipsa

Występująca w tekstach literackich konstrukcja składniowa celowo pozbawiona jednego z oczywistych elementów (np. podmiotu lub orzeczenia), który można odtworzyć na podstawie kontekstu, np. Czego chcesz od nas, Panie, za Tiwe hojne dary?

garadacja

Uszeregowanie wyrazów lub wyrażeń według ich intensywności znaczeniowej lub ekspresywnej. W tekstach możemy wskazać gradację rosnącą lub opadającą,

inwersja

Szyk przestawny polegający na zmianie naturalnej kolejności wyrazów w zdaniu, słuzący podkreśleniu istotnych treści, uzyskaniu określonego rytmu lub określonej intonacji

paralelizm składniowy

Powtórzenie w tekście układu zdań o podobnej budowie, służące rytmizacji wypowiedzi i uwypukleniu określonych treści, np. Człowiek człowiekowi wilkiem/Człowiek człowiekowi strykiem (E. Stachura, Człowiek człowiekowi

anafora

Anafora - powtórzenie tego samego wyrazu lub ciągu wyrazów na początku kolejnych wersów, np. Lubo wstając gore jaśnie, / Lubo padnąc slorice gaśnie U. Kochanowski, Tren XVII)

epifora

• Epifora powtórzenie tego samego wyrazu lub ciągu wyrazów na końcu kolejnych wersów, np. Z otchłani klęski cierpień podnoszę głos do ciebie, Nirwano! / Przyjdź twe królestwo jako na ziemi, tak i w niebie, Nirwanol (K. Przerwa-Tetmajer, Hymn do Nirwany)

powtórzenie

Kilkakrotne użycie tego samego elementu językowego (wyrazu, zespołu wyrazów, wersów lub zwrotek). Służy uwypukleniu określonych treści, wzmocnieniu rytmu lub ekspresj, ozdobności stylu,

Przerzutnia

Przeniesienie wyrazu lub części zdania do kolejnego wersu, służące podkreśleniu wybranych fragmentów wypowiedzi lub wprowadzeniu określonego rytmu, np. Pokój szczęśliwość, ale bojowanie / Byt nasz podniebny (M. Sęp Szarzyński, Sonet (V

pytanie retoryczne

Pytanie, na które nie oczekuje się odpowiedzi. Ma za zadanie zwrócić na coś uwagę odbiorcy, zwiększyć emocjonalność wypowiedzi, np. Szabli nie chwytasz? Na koń nie siadasz? Co się stało z tobą, żołnierzu? (H. Sienkiewicz, Pan Wołodyjowski).

wyliczenie (enumeracja)

Ciąg wyrazów nazywających elementy określonej kategorii, służący wzmocnieniu znaczenia wypowiedzi i zwróceniu uwagi na określone zjawisko, np. Dźwięk, cień, dym, wiatr, błysk, głos, punkt żywot ludzki stynie (D. Naborowski, Krótkość żywota)