średniowiecze

teocentryzm

skupienie zainteresowania na Bogu

dualizm

swiat podzielony na strefe sacrum i profanum, czlowiek jako istota zlożona z wiecznej duszy i śmiertelnego ciała

uniwersalizm

ujednolicenie kultury chrześcijańskiej, wszędzie te same modlitwy, jednolity system szkolnictwa, podobne świątynie i zbliżone wzorce zachowania

filozofia średniowieczna

wyrzeczenie się ziemskich przyjemności, człowiek ma określone miejsce wyznaczone przez Boga, naruszenie porządku świata to grzech, człowiek stworzony na podobe Boga - z założenia jest dobry, dualizm

sztuka styl romański

masywne budowle z kamienia z małymi oknami, rzeźba z kamienia, zakłócone proporcje postaci, brak perspektywy, ograniczona paleta barw

sztuka styl gotycki

wysokie budowle z cegły, duże witrarze, strzelistość budowli(pnięcie się do Boga), rzeźba z kamienia i drewna, smukłe proporcjonalne postacie, perspektywa i żywe barwy

motyw, taniec śmierci”

symbol równości wszystkich ludzi, niezależnie od pozycji społecznej i dóbr materialnych za życia, śmierć jest nieunikniona i każdego czeka popularnie obraz rozkładającej się kobiety lub szkieletu z kosą

motyw sztuki umierania

pokazanie jak z godnością przygotować się na śmierć

motyw stałej matki boleściwej

motyw przedstawiający cierpienie Matki Boskiej stojącej pod krzyżem, rozpacz na widok umierającego syna

motyw deesis

przedstawienie 3 postaci, po środku Chrystus a po jego bokach Matka Boska i Jan Chrzciciel (modlitewne pozy)

postawa ascety

robi wszystko by zbliżyć się do Boga, wyrzeka sie dóbr ziemskich, poświeca czas na modlitwe, z pokorą przyjmuje wszystkie krzywdy

postawa rycerza

odważny, waleczny, honorowy, wiernie słóży władcy, Bogu i ojczyźnie, gotowy poświęcić życie, staje w obronie wybranki

wzór władcy

dobry i sprawiedliwy, autorytet, troszczy się o kraj i kościół

dama serca

pochodzi z wyższych sfer, piękna i niedostepna, wyidealizowana, platonicznie wielbiona

,Lament Świętokrzyski”

monolog Matki Boskiej cierpiącej pod krzyżem gdzie umiera jej syn, kieruje słowa do wszystkich matek, Chrystusa i Archanioła Gabriela, przedstawiona jako boska osoba z ludzkimi emocjami co czyni utwór uniwersalnym

,Bogurodzica”

motyw deesis, zwrot wiernych do Matki Boskiej z prośbą o pomoc w uzyskaniu błogosławieństwa przez Chrystusa, wszystko dzieje się za pośrednictwem Jana Chrzciciela który w drugiej zwrotce zwraca się z tą samą prośbą ludzi do Pana, matka i Jan jako pośredni

,Legenda o św. Aleksym”

Aleksy jako wzorowy asceta robi wszystko by zbliżyć się do Boga, pozbywa się swoich dóbr rozdając je biednym, poświeca się modlitwie i wyrzeka się cielesności

łacina

ponadnarodowy język używany przez wykształconych ludzi (kościół, elity społeczne i szkoły)

literatura parenetyczna

wskazywała wzorce osobowe