uwaga

uwaga

zdolność do selekcjonowania bodźców, reakcji, wspomnień, myśli. zapobiega negatywnym skutkom przeładowania systemu poznawczego.

podzielność uwagi

zdolność do odbierania różnych informacji jednocześnie z dwóch źródeł

reflektor uwagi

pole uwagi: część centralna („oświetlona”) + część peryferyjna („ciemna”) → kierujemy reflektorem

rodzaje uwagi

intensywna i ekstensywna

uwaga intensywna

wąski zakres, przetwarzanie głębokie

uwaga ekstensywna

szeroki zakres, przetwarzanie płytkie

teoria M. Posnera

3 elementy uwagi: uwaga wykonawcza, uwaga orientacyjna, aktywacja

uwaga orientacyjna (Posner)

mechanizm pozwalający na przesuwanie zasobów uwagi na obiekt o aktualnym znaczeniu; bezpośrednio związana z selekcją

uwaga wykonawcza

mechanizm odpowiedzialny za planowanie, podejmowanie decyzji, wykrywanie błędów wykonania, reakcje w nowych sytuacjach oraz powstrzymywanie się od nawykowych reakcji

aktywacja

układ podtrzymujący umysł w stanie pobudzenia podczas wykonywania zadania poznawczego

uwaga orientacyjna (Corbett i Shulman)

uwaga wolcjonalna i uwaga mimowolna

uwaga mimowolna

mechanizm percepcyjny działający oddolnie. wyspecjalizowany w detekcji bodźców ważnych dla naszego zachowania; bodźce ważne, wyraziste, niespodziewane, nowe, charakterystyczne dla gatunku

uwaga wolicjonalna

mechanizm percepcyjny działający odgórnie, zstępująco (top-down), wynik antycypacji lub aktywnego poszukiwania pewnych informacji ze względu na ustalony cel.

bodźce behawioralnie wyraziste

bodźce przechwytujące uwagę czy to ze względu na parametry fizyczne, czy wolicjonalnie

adanie uwagi - słuchanie rozdzielnouszne

badanie uwagi polegające na podawaniu róznych bodźców do dwóch różnych kanałów słuchowych

technika cienia

badany jest proszony o powtarzanie na głos treści z jednego ucha, a następnie pytany o to, co mówiono mu w drugim uchu

teoria wczesnej selekcji

Broadbent, etap przeduwagowy - proces przetwarzania informacji przed ich uwagę selekcją, skupienie na właściwościach fizycznych bodźca, potem wybór kanału ignorowanego i dominującego

teoria późnej selekcji

najpierw pełna analiza bodźca, potem uwaga selekcjonuje informacje, które mają zostać świadomie zapamiętane oraz potrzebne do rozmyślnego działania

paradoks inteligentnej selekcji

za mała przepustowość→wybrać najważniejsze→aby wybrać najważniejsze trzeba przeanalizować wszystko→za mała przepustowość→...

teoria osłabiacza

Anne Treisman; filtrowanie na wczesnym poziomie, osłabienie sygnału, ale nie całkowite stłumienie, uświadamiamy sobie tylko ten sygnał, który przekroczy wartość progową, wielkość progu regulowana przez aktualne motywacje, wcześniejsze doświadczenia

teoria Lavie

Nillie Lavie; uwaga może operować na różnych poziomach selekcji, czynnikiem decydującym jest obciążenie percepcyjne; do każdego zadania zaagażowane wszystkie zasoby uwagowe; podczas łatwego zadania dystraktory przeszkadzają bardziej

obciążenie percepcyjne

liczba bodźców wśród których pojawia się bodziec-cel

sposoby badania uwagi

efektywność przetwarzania (czas reakcji, próg wrażliwości, poprawne i błędne reakcje), typowe zadania (słuchanie rozdzielnouszne, paradygmat Posnera, przeszukiwanie wzrokowe, test Stroopa)

wskazówka symboliczna

w centrum pola widzenia, informuje badanego, gdzie skierować uwagę, np. strzałka

wskazówka przestrzenna

poza polem widzenia, automatycznie przyciąga uwagę badanego, np. błysk

paradygmat Posnera

wskazówka przed pojawieniem się bodźca, sugestia

przeszukiwanie pola percepcyjnego

aktywna czynność, badanie pola percepcji, aby wyodrębnić w nim obiekty spełniające pewne kryterium

teoria integracji cech

Anne Treisman; łączenie informacji o bodźcu w jeden percept, jeśli nie ma unikalnej cechy pozwalającej na odszukanie bodźca; etap przeduwagowy, tworzenie map cech🡪 integracja inf. podczas skanowania szeregowego

wydajność poszukiwania

Duncan i Humphreys; zależy od podobieństwa między celem a dystraktorami, podobieństwa między dystraktorami, liczby obiektów

sieć reorientacji (mechanizm bottom- up;

brzuszna kora czołowa (VFC), skrzyżowanie ciemieniowo-skroniowe (TPJ)

sieć celowej orientacji (mechanizm top- down)

kora grzbietowa (głównie pola czołowe oczu (FEF) i bruzda śródciemieniowa (IPS))

płat czołowy

podtrzymywanie uwagi (aktywacja) i rozwiązywanie konfliktów poznawczych (uwaga wykonawcza)