William James - Poznawcza teoria Ja

I - ja poznające/Ja podmiotowe

subiektywne doświadczenie umożliwiające uświadomienie sobie istnienia Ja poznawanego; myśli o ja przedmiotowym, czyni samego siebie przedmiotem Poznania

Me - ja poznawcze/Ja przedmiotowe

Ja materialne/Ja społeczne/Ja duchowe

wytworzenie poczucia odrębności

3-18 miesiąc; różnicowanie Ja nie Ja; dzięki rozwojowi zmysłów i motoryki

ukształtowanie samoświadomości

15 m. - 3 rok; zdolność do ustosunkowania do siebie samego jako przedmiotu poznania; związane ze zmianami w języku (ja, ty, ona, on) i rozwojem emocjonalności związanej z Ja (wstyd, duma, wina)

pogłębienie zdolności do autorefleksji

koło 12 roku; namysłu nad sobą; zdolność do porównywania rozpoznawalnych właściwości osobistych ze standardem, które są podstawą oceny własnych cech