antybiotyki

Sulfonamidy

Inhibitory syntezy kwasu foliowego, bakteriostatyki. Działania nieporządane: krystaluria, zespół Stevena-Johnsona, zespół Lyella. U osób z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej powodują anemię hemolityczną.

Trimetoprim

Hamuje reduktazę kwasu foliowego, hamuje syntezę. Stosowany w bakteryjnych zapaleniach gruczołu krokowego i pochwy.

Kotrimoksazol

trimetoprim+sulfametoksazol

Fluorochinolony - ciprofloksacyna, ofloksacyna, norfloksacyna, lewofloksacyna

Inhibitory metabol.kw. nukleinowych, bakteriobójcze. Koncentrują się w neutrofilach, nie przech. do PMR (wyj. ofloksacyna). Dz. niep.: zapalenie i pęknięcia ścięgien (głównie ścięgna Achillesa), fototoks., zaburz. okul. Nie stos. u dzieci i kobiet w ciąży

Nitrofurany - nifuroksazyd, furagina, nitrofurantoina, furazolidon

Inhibitory metabolizmu kw. nukleinowych. Stosuje się postać makrokrystaliczną. Może spowodować zwłóknienie płuc.

Penicyliny - dikloksacylina, nafcylina, amoksycylina, ampicylina, piperacylina, tikarcylina

Beta-laktamy, bakteriobójcze, inhibitory syntezy ściany komórkowej, wiążą się z PBP. Działania nieporządane: uczulenie na penicyliny, zespół Lyella, zespół Hoigne (penicyliny G).

Inhibitory beta-laktamaz (klawulonian, sulbaktam, tazobaktam

amoksycylina+klawulonian, ampicylina+sulbaktam, piperacylina+tazobaktam, tikarcylina+klawulonian

Cefalosporyny

B-laktamy, inhibitory syntezy ściany kom. Ceftriakson przenika do PMR, ma najdłuższy cz. półtrwania i jest wydalany z żółcią. Dz. niep.: uczulenie (krzyżowo z penicylinami), krwawienia, pseudokamica p. żółciowego. Z alkoholem reakcja disulfiramopodobna.

Aztreonam

Monobaktam, beta-laktam, inhibitor syntezy ściany komórkowej.Dz. nieporządane: reakcje nadwrażliwości, zapalenie żył.

Karbapenemy - imipenem, meropenem, ertapenem, doripenem

Beta-laktamy, łączą się z PBP. Przeciwwskazania: uczulenie (krzyżowe z penicylinami i cefalosporynami), zaburzenia czynności nerek.Dz. nieporządane: drgawkowi u pacjentów z padaczką, nefrotoksyczność.

Wankomycyna

Antybiotyk glikopeptydowy, inhibitor syntezy ściany komórkowej.Dz. nieporządane: nefrotoksyczność, ototoksyczność, zespół czerwonego człowieka/czerwonej szyi.

Bacytracyna

Inhibitor syntezy ściany komórkowej, hamuje syntezę peptydoglikanu. Stosujemy TYLKO MIEJSCOWO, silnie nefrotoksyczna. Często w połączeniu z polimyksyną i neomycyną.

Fosfomycyna

Inhibitor syntezy ściany komórkowej, hamuje transferazę enolopirogronianową.

Linezolid

Podj. 50S, blokuje możliwość rozpoczęcia translacji białka.Dz. nieporządane: trombocytopenia.

Tetracykliny

Podj. 30S, wiąże się z miejscem A blokując przył. aminoacylo-tRNA.Dz. niep.: fototoks., przebarw. zębów, nefrotoks., hepatotoks., zab. błędnikowe, uszk. szpiku. Pwskaz.: ciąża, dzieci, nużliwość mięśni, niewyd. wątroby/nerek (wyj. doksycyklina)

Aminoglikozydy-streptomycyna, gentamycyna, neomycyna, tobramycyna, amikacyna

Podj. 30S, zaburza łączenie kodonu z antykodonem.Dz. nieporządane: nefrotoksyczność, ototoksyczność, nadwrażliwość, paraliż.

Spektynomycyna

Podj. 30S, zaburza łączenie kodonu z antykodonem. Leczenie rzeżączki.

Makrolidy - erytromycyna, klarytromycyna, azytromycyna

Podj. 50S, hamują transpeptydację i translokację. Dz. nieporządane: zab. rytmu serca, ototoksyczność, nefrotoksyczność, zakrzepowe zap.żył, żółtaczka cholestatyczna.

Telitromycyna C

Podj. 50S, hamuje transpeptydację i translokację. Dz. nieporządane: biegunka, zab. smaku, zab. akomodacji, przejściowa utrata świadomości. Pwskaz.: wydłużenie odstępu QT, nużliwość mięśni.

Chloramfenikol (detreomycyna)

Podj. 50S, bakteriostatyk, hamuje transpeptydację. Dz. nieporządane: zespół szarego dziecka, pancytopenia, niedokrwistość, zapalenie nerwu wzrokowego/języka. Pwskaz.: ciąża

Streptograminy - kwinuprystyna(B), dalfoprystyna(A)

Podj. 50S, A hamuje transpeptydację, B hamuje syntezę aminoacylo-tRNA.

Klindamycyna

Podj. 50S, hamuje translokację. Penetruje do kości i tkanek miękkich (stosowana w stomatologii). Dz. nieporządane: nadkażenie C. difficile, rzekomobłoniaste zapalenie jelit.

Izoniazyd

Lek przeciwgruźliczy pierwszego rzutu. Hamuje syntezę kwasu mykolowego.Dz. nieporządane: hepatotoksyczność, polineuropatia obwodów, reakcje immunologicznego, zaburzenia hematologiczne.

Rifampicyna

Lek przeciwgruźliczy pierwszego rzutu. Łączy się z podjedn. B DNA-zależnej polimerazy RNA.Dz. nieporządane: hepatotoksyczność, rdzawe zabarwienie śliny, łez, moczu, zespół grypopodobny.

Etambutol

Lek przeciwgruźliczy pierwszego rzutu. Hamuje transferazę arabinozylową. Działa bakteriostatycznie i bakteriobójczo.Dz. nieporządane: zapalenie nerwu wzrokowego, małopłytkowość, upośledzenie rozróżniania barwy czerwonej i zielonej.

Pirazynamid

Lek przeciwgruźliczy pierwszego rzutu. Zakwasza środowisko bakterii. Szybkie działanie bakteriobójcze.

Amfoterycyna B

Wiąże się z ergosterolem, blokuje czynność błony kom. Najbardziej toksyczny antybiotyk, hepatotoksyczna, nefrotoksyczna, neurotoksyczna.

Nystatyna - leczenie infekcji Candida

Natamycyna - zawiesina do oczu

Azole - flukonazol, itrakonazol, ketokonazol, klotrimazol

Przeciwgrzybicze, blokują syntezę błony komórkowej. Zespół Stevensa-Johnsona, ginekomastia, zaburzenia widzenia

Grizeofulwina

Łączy się z mikrotubulami grzyba, blokuje podziały mitotyczne. Kumuluje się w komórkach prekursorowych kreatyny w skórze, włosach i paznokciach. Bakteriostatycznie w stosunku do dermatofitów. Nie stosować w ciąży.

Bezpieczne antybiotyki w ciąży

Penicylina G i V, erytromycyna

Antybiotyki zakazane w ciąży

Kotrimoksazol, rifampicyna, amfoterycyna B, chloramfenikol

Metronidazol

Lek przeciwpierwotniakowy, hamuje oksydoreduktazę pirogronian: ferredoksyna. Metaliczny smak w ustach, ból głowy, reakcja disulfiramopodobna z alkoholem.

Benzoimidazole - albendazol, mebendazol, tiabendazol

Lek przeciwrobaczy, łączy się z B-tubuliną, spadek metabolizmu i wytwarzania ATP. Nicienie, tasiemce, pierwotniaki. Przeciwwskazane w ciąży

Pirantel

Lek przeciwrobaczy. Agonista acetylocholinergicznych rec. nikotynowych., powoduje blok nerwowo-mięśniowy.

Iwermektyna

Lek przeciwrobaczy, aktywuje kanał Cl-, powodują porażenie mięśni gardzieli robaków. Nicienie, stawonogi.

Dietylokarbamazyna

Lek przeciwrobaczy, wspiera naturalną odpowiedź immunologiczną.

Prazykwantel

Lek przeciwrobaczy, wzrost przepuszczalności jonów wapnia przez tegument, odsłania antygeny przywry.

Chlorochina

Lek przeciwmalaryczny. Działa na wewnątrzkrwinkowe postaci zarodźca, inhibitor metabolizmu kwasów nukleinowych.

Meflochina

Lek przeciwmalaryczny. Działa na wewnątrzkrwinkowe postaci zarodźca, inhibitor metabolizmu kwasów nukleinowych.Dz. nieporządane: ciężki zespół neuropsychiatryczny.

Prymachina

Lek przeciwmalaryczny. Działa na zewnątrzkrwinkowe postaci zarodźca.Dz. nieporządane: anemia hemolityczna przy wrodzonym niedobrze dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej

Pirymetamina, proguanil

Leki przeciwmalaryczne, działają na wewnątrzkrwinkowe postaci zarodźca, inhibitory reduktazy kwasu foliowego.

Atowakwon

Lek przeciwmalaryczny, działa na wewnątrzkrwinkowe postaci zarodźca, hamuje wytwarzanie energii w mitochondrium.

Artesunat, artemeter

Leki przeciwmalaryczne. Tworzą wolne rodniki.