egzmin metodologia badan naukowych 4,5,6

cele eksploracyjne

sluza poznaniu nowego lub slabo zbadanego zjawiska

cele opisowe

koncentruja sie na charakterystyce zjawiska i jego opisie

cele prognostyczne

umozliwiaja przewidywanie przyszlych zdarzen kub trendow

pytania badawcze a hipotezy

Pytania Badawcze - szczegolowe, otwarte. Hipotezy - twierdzenia do weryfikacji

konceptualizacja

w badaniach spolecznych proces dochodzenia do porozumienia co do znaczenia terminow nazywany konceptualizacja jego wynik zas pojęciem

definicja nominalna

ogolna, mowi jak dane pojecie jest rozuminiane w nauce

definicja operacyjna

mierzalna mowi nam jak pojecie przelozyc na cos co sie da zmierzyc albo zaobserwowac w praktyce

Konstrukty

abstrakcyjne pojecia, niewidoczne vezposrednio, wymagaja wskaznikow

zmienne

zmienna to cecha ktora moze przyjmowac rozne wartosci i wplywac na wyniki badania, zmienne to reprezentacja konstruktow i podlegaja pomiarowi

typy zmiennych

niezalezna (przyczyna), zalezna (skutek), kontrolna (inne czynniki ktore tez moga wplywac na wyniki ale nie sa glownym przedmiotem badania)

Operacjnonalizacja

to proces przekladania pojec na konkretne wskazniki ktore mozna zmierzyc

dobor wskaznika

wskaznik to obserwowalne cechy zmiennych czyli elementy ktore jestesmy w stanie zaobserwowac, zmierzyc lub zarejestrowac w danych

kryteria dobrego wskaznika

trafnosc, rzetelnosc, dostepnosc danych

Skale pomiarowe

Nominalna - przypisanie obiektow do kategorii, Porzadkowa - uporzadkowywuje elementy bez okreslenia dokladnych roznic, np ocena stopnia winy oskarzonego. Interwałowa - uporzadkowanie ale i rowne odstepy miedzy wartosciami np iloraz inteligencji IQ oskarż

skala ilorazowa

najbardziej precyzyjna, z 0 i mozliwoscia porownania proporcji

pomiar

to przypisywanie wartosci do zjawisk, polega na zbieraniu danych empirycznych, to podstawa analizy

typy pomiaru

bezposredni i posredni

Przyczynowość (kauzalność)

to relacja miedxy zmiennymi, w ktorej wystąpienie jednego zjawiska pociaga za soba zmiane w drugim zjawisku

korelacja

empiryczny zwiazek zaobserwowany miedzy dwiema zmiennymi polegajacy na tym ze A zmiany wartosci jednej zmiennej sa powiazane ze zmiennymi B

korelacja a przyczynowosc

Korelacja to jedynie statystyczne współwystępowanie zjawisk, podczas gdy przyczynowość to bezpośrednia relacja, w której jedno zjawisko wywołuje drugie.

zmienna zaklocajaca

Zmienna zakłócająca to zewnętrzny czynnik, który wpływa na obie badane zmienne jednocześnie, tworząc błędne wrażenie istnienia bezpośredniego związku przyczynowego między nimi.

modele przyczynowe

1. Liniowy: Stała zmiana (linia prosta). 2. Nieliniowy: Różna siła efektu (krzywa). 3. Pętla: Przyczyna ↔ Skutek (napędzają się nawzajem).

randomizacja

to losowy przydział uczestników do grup badawczych, który eliminuje wpływ zmiennych zakłócających i zapewnia obiektywność porównań.

grupa kontrolna vs eksperymentalna

Grupa eksperymentalna poddawana jest działaniu badanego czynnika, podczas gdy grupa kontrolna służy jako punkt odniesienia, pozostając bez ingerencji

rodzaje eksperymentow

laboratoryjny, terenowy, naturalny, Quasi eksperyment - naturalne grupy badaczy brak pelnej randomizacji

badania obserwacyjne

Badania obserwacyjne polegają na analizie danych bez manipulacji zmiennymi, co wiąże się z ryzykiem błędów przyczynowych i wymaga zaawansowanych metod kontroli.

podejscie kontrafaktyczne

to analiza oparta na pytaniu „co by było, gdyby”, która porównuje zaobserwowany skutek u osób poddanych działaniu danej przyczyny z hipotetycznym scenariuszem, w którym te same osoby nie zostałyby mu poddane.

badania jakosciowe

sposób badania rzeczywistości skupiony na dogłębnym zrozumieniu „dlaczego” i „w jaki sposób” ludzie interpretują i przeżywają dane zjawiska, stosowany tam, gdzie liczby nie wystarczają do opisu ludzkich doświadczeń.

cechy badan jakosciowych

elastycznosc procesu badawczego, male celowe proby, kontekstowosc, interpretacyjny charakter analizy

cele badan jakosciowych

zrozumienie zjawisk spolecznych, rekonstrukcja znaczen i doswiadczen, eksploracja nowych obszarow badawczych, tworzenie nowych teorii

podzial badan jakosciowych

Badania niereaktywne: Opierają się na analizie już istniejących źródeł, takich jak dokumenty czy pamiętniki, bez wchodzenia w interakcję z badanymi osobami. TERENOWE - bezposredni kontakt badacza z ludzmi w naturalnym srodowisku

rodzaje wywiadow jakosciowych

nieustrukturyzowane, ustrukturyzowane, eksperckie, indywidualne pogłębione (IDI), fokusowe (FGI) oraz biograficzne

wywiad nieustrukturyzowany

to swobodna rozmowa badacza z respondentem, która nie trzyma się sztywnej listy pytań, lecz opiera się na ogólnych zagadnieniach, pozwalając badanemu na spontaniczne i pogłębione wypowiedzi w jego własnym języku.

wywiad ustrukturyzowany

to metoda polegająca na zadawaniu każdemu respondentowi dokładnie tych samych pytań w identycznej kolejności i formie, co upodabnia go do kwestionariusza wypełnianego ustnie i pozwala na łatwe porównywanie odpowiedzi.

wywiad ekspercki

rozmowa przeprowadzana z osobą posiadającą specjalistyczną wiedzę lub unikalne doświadczenie w danej dziedzinie, której celem jest uzyskanie merytorycznych informacji niedostępnych dla przeciętnego odbiorcy.

wywiad indywidualny poglebiony

(IDI) to bezpośrednia, szczegółowa rozmowa badacza z jednym respondentem, prowadzona według scenariusza tematów (a nie sztywnych pytań), której celem jest dotarcie do głębokich motywacji, przekonań i osobistych historii danej osoby.

wywiad fokusowy (FGI)

to moderowana dyskusja w małej, starannie dobranej grupie osób, której celem jest zbadanie opinii, postaw i interakcji zachodzących między uczestnikami w odpowiedzi na konkretne zagadnienia.

wywiad biograficzny

to rozmowa, w której respondent opowiada historię swojego życia lub wybranych jego etapów, co pozwala badaczowi zrozumieć wpływ procesów społecznych i historycznych na indywidualne losy jednostki.

badania niereaktywne

brak bezpisredniego kontaktu z badanym, analiza istniejacych danych, brak wplywu badacza na badanych

etapy analizy tresci

dobor materialu, kodowanie, kategoryzacja, interpretacja wynikow

analiza dyskursu

to metoda badawcza skupiająca się na sposobie używania języka w kontekście społecznym, która pozwala zrozumieć, jak teksty i wypowiedzi tworzą znaczenia, kształtują postawy oraz utrwalają relacje władzy w społeczeństwie.

analizy historyczne

metoda badawcza polegająca na systematycznym badaniu i interpretowaniu źródeł z przeszłości, takich jak dokumenty, kroniki czy artefakty, w celu zrozumienia przyczyn, przebiegu i znaczenia minionych wydarzeń oraz procesów społecznych.

analizy porownawcze

polegają na zestawianiu ze sobą co najmniej dwóch obiektów, społeczeństw lub procesów w celu wykrycia dzielących je różnic oraz łączących je podobieństw, co pozwala na lepsze zrozumienie badanych zjawisk poprzez ich wzajemne tło.