łacinacywilne

votum separatum

wyrok zapada większością głosów. Sędzia który przy głosowaniu nie zgadza się z większością może zgłosić zdanie odrębne i obowiązany jest uzasadnić je na piśmie przed podpisaniem uzasadnienia

iurisdictio voluntaria

postępowanie pozaprocesowe, takie które najczęściej ma charakter łagodniejszy

lex fori processualis

ustawa miejsca w którym odbywa się proces

audiatur et altera pars

należy wysłuchać również drugiej strony, kontradyktoryjności procesu

domini litis

strony procesowe

nemo iudex sine actore

nie ma sędziego bez tej osoby która wszczyna postępowanie (bez powoda), żeby

można być powołać sędziego powód musi wnieść wniosek/ wszcząć proces

a judge can be appointed the plaintiff must file a motion/ initiate a lawsuit

vigilantibus iura sunt scripta

prawa zostały spisane dla osób czujnych, należy wiedzieć jakie mamy prawa

zeny wiedzieć kiedy ich użyć

zeny know when to use them

ne eat iudex ultra petita partium

niech sędzia nie wychodzi poza żądania stron

ante litem natam

przed powstaniem sporu

post litem natam

po powstaniu sporu

perpetuatio fori

sad właściwy w chwili wniesienia pozwu pozostaje właściwy aż do ukończenia

postępowania choiny podstawy wslaciwosci zmieniły się w toku sprawy. Np w trakcie procesu pozwany się przeprowadził, sad się nie zmienia

the basis of the proceedings of the choiny jurisdiction changed during the course of the case. For example, during the trial the defendant moved, the court does not change

actor sequitur forum rei

powod podąża za sadem miejsca zamieszkania pozwanego

actor, qui rem in iudicium ducit

powod ten kto wnosi pozew

reus, contra quem res in iudicium deducitur

pozwany(czw.), ten przeciwko komu wnosi się pozew

iudex

sędzia

legitimatio ad causam

prawo do bycia stroną w konkretnej sprawie

legitimatio ad processus

prawo do bycia stroną w sprawie ogólnie

successio mortis causa

sukcesja na wypadek śmierci

res iudicata

sprawa osądzona, jeśli zapadł w sprawie wyrok to po raz drugi nie można wszczynać procesu o to samo

lis pendens

ta sama sprawa już jest przedmiotem rozstrzygnięcia, proces trwa nie można wnieść o to samo

res inter alios gesta

proces toczący się miedzy innymi osobami, a skutek może dotkana osobę trzecią

prorogatio fori

umowa prorogacyjna, stosowana po to żeby strony w momencie w którym zaczynają prowadzić wspólne interesy mogą się umówić jaki sad będzie dla sporów sadem właściwym, np. Gdy mieszkają daleko od siebie

votum separatum

wyrok zapada większością głosów. Sędzia który przy głosowaniu nie zgadza się z większością może zgłosić zdanie odrębne i obowiązany jest uzasadnić je na piśmie przed podpisaniem uzasadnienia

iurisdictio voluntaria

postępowanie pozaprocesowe, takie które najczęściej ma charakter łagodniejszy

lex fori processualis

ustawa miejsca w którym odbywa się proces

audiatur et altera pars

należy wysłuchać również drugiej strony, kontradyktoryjności procesu

domini litis

strony procesowe

nemo iudex sine actore

nie ma sędziego bez tej osoby która wszczyna postępowanie (bez powoda), żeby

można być powołać sędziego powód musi wnieść wniosek/ wszcząć proces

a judge can be appointed the plaintiff must file a motion/ initiate a lawsuit

vigilantibus iura sunt scripta

prawa zostały spisane dla osób czujnych, należy wiedzieć jakie mamy prawa

zeny wiedzieć kiedy ich użyć

zeny know when to use them

ne eat iudex ultra petita partium

niech sędzia nie wychodzi poza żądania stron

ante litem natam

przed powstaniem sporu

post litem natam

po powstaniu sporu

perpetuatio fori

sad właściwy w chwili wniesienia pozwu pozostaje właściwy aż do ukończenia

postępowania choiny podstawy wslaciwosci zmieniły się w toku sprawy. Np w trakcie procesu pozwany się przeprowadził, sad się nie zmienia

the basis of the proceedings of the choiny jurisdiction changed during the course of the case. For example, during the trial the defendant moved, the court does not change

actor sequitur forum rei

powod podąża za sadem miejsca zamieszkania pozwanego

actor, qui rem in iudicium ducit

powod ten kto wnosi pozew

reus, contra quem res in iudicium deducitur

pozwany(czw.), ten przeciwko komu wnosi się pozew

iudex

sędzia

legitimatio ad causam

prawo do bycia stroną w konkretnej sprawie

legitimatio ad processus

prawo do bycia stroną w sprawie ogólnie

successio mortis causa

sukcesja na wypadek śmierci

res iudicata

sprawa osądzona, jeśli zapadł w sprawie wyrok to po raz drugi nie można wszczynać procesu o to samo

lis pendens

ta sama sprawa już jest przedmiotem rozstrzygnięcia, proces trwa nie można wnieść o to samo

res inter alios gesta

proces toczący się miedzy innymi osobami, a skutek może dotkana osobę trzecią

prorogatio fori

umowa prorogacyjna, stosowana po to żeby strony w momencie w którym zaczynają prowadzić wspólne interesy mogą się umówić jaki sad będzie dla sporów sadem właściwym, np. Gdy mieszkają daleko od siebie

prorogatio iurisdictionis

strony oznaczonego stosunku prawnego mogą umówić się na piśmie o poddanie wynikach lub mogących wyniknąć z niego spraw o prawa majątkowe jurysdykcji sądów polskich

negatio per positionem alterius

zaprzeczenie temu stanowi faktycznemu, który powód przedstawił w pozwie jako podstawę skargi

exceptiones peremptoriae

zarzuty procesowe oddalające roszczenie powoda całkowicie i na zawsze

exceptiones dilatoriae

zarzuty procesowe oddalające roszczenia sodowa czasowo, np. pozwany jest winny kasę, ale nie ma jeszcze terminu spłaty

exceptiones declinatoriae

zarzuty procesowe związane z właściwością sądu czyli przeniesienie do właściwego sadu

onus proferendi

ciężar wskazania faktów, pozew powinien zawierać wskazanie faktów

onus probandi

ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne

ei incumbit probatio qui dicit non qui negat

ciężar dowodu spoczywa na tym kto twierdzi a nie zaprzecza

reus in exceptione actor est

pozwany przy zarzucie procesowym staje się powodem

ne bis in idem

nie mozna wnieść drugi raz powództwa o to samo

sententia facit ius inter partes

wyrok tworzy prawo miedzy stronami

reformatio in peius

sędzia apelacyjny nie może pogorszyć strony która wniosła apelacje

de minimis non curat praetor

pretor nie zajmuje się drobnymi sprawami

error in iudicando

błąd merytoryczny

error in procedendo

błąd proceduralny

iudex inhabilis

sędzia wyłączony z mocy ustawy

iudex suspectus

wyłączenie sędziego na wniosek jego lub strony