PAMIEC

Zdolność do kodowania, przechowywania i wydobywania informacji; to także rodzaj "przetwarzania informacji".

Pamięć

pamiec jawna (swiadoma)

Świadomy wysiłek mający na celu wydobycie informacji (np. odpowiadanie na pytania egzaminacyjne).

PAMIEC UTAJONA (NIESWIADOMA)

Dostępność informacji bez świadomego wysiłku (np. wiedza o tym, że w kuchni zazwyczaj jest zlew, nawet jeśli nie myślimy o tym celowo).

Pamięć deklaratywna (FAKTY)

Pamięć faktów i zdarzeń (np. data bitwy, imię cioci).

Pamięć o tym "jak" coś robić; obejmuje umiejętności ruchowe i percepcyjne (np. jazda na rowerze, pisanie na klawiaturze).

Pamięć proceduralna (UMIEJETNOSCI)

Proces, w którym sekwencja działań (jak wybieranie numeru PIN) staje się płynna i automatyczna, tracimy do niej świadomy dostęp.

kompilowanie wiedzy

Pamięć sensoryczna w modalności wzrokowej; przechowuje dużą ilość informacji przez ułamek sekundy (ok. 0,5 sek).

Pamięć ikoniczna

Procedura częściowego odtwarzania

Eksperyment dowodzący istnienia pamięci ikonicznej (badani widzieli całą tablicę liter, ale po sygnale dźwiękowym odtwarzali tylko jeden rząd – robili to bezbłędnie, o ile sygnał był natychmiastowy).

Mechanizm skupiania zasobów poznawczych na małym zbiorze informacji przez krótki czas.

Pamięć krótkotrwała (STM

Szacowana pojemność pamięci krótkotrwałej. Nowsze badania sugerują raczej 3-5 elementów.

Magiczna liczba 7 (+/- 2) (George Miller)

Powtarzanie podtrzymujące

Ciągłe powtarzanie informacji (np. numeru telefonu), aby utrzymać ją w STM.

Porcjowanie (Chunking)

Łączenie pojedynczych jednostek informacji w większe, sensowne grupy (np. cyfry w daty), co zwiększa pojemność pamięci.

Nowoczesna koncepcja STM. To nie tylko "magazyn", ale "stół roboczy" do przetwarzania informacji.

Pamięć operacyjna (Working memory

Model Baddeleya: Pamięć operacyjna składa się z:

Pętli fonologicznej (przetwarzanie dźwięków, mowy). Szkicownika wzrokowo-przestrzennego (obrazy i przestrzeń). Centralnego mechanizmu wykonawczego (szef – kontroluje uwagę). Bufora epizodycznego (integruje informacje z różnych źródeł).

Różnica STM vs Pamięć Operacyjna

STM to starsza nazwa SUGERUJE bierność. Pamięć operacyjna aktywnie przetwarzanie.

Koreluje z inteligencją płynną i zdolnością koncentracji.

Zakres pamięci operacyjnej

Magazyn wszystkich doświadczeń, wiedzy, umiejętności. Teoretycznie nieograniczona pojemność i czas trwania.

Pamięć długotrwała (LTM

Efekt miejsca w szeregu

Lepiej pamiętamy początek i koniec listy niż środek.

Efekt pierwszeństwa

Pamiętamy początek (bo zdążyliśmy powtórzyć i przenieść do LTM).

Efekt świeżości

Pamiętamy koniec (bo informacje są jeszcze w STM).

Dystyktywność kontekstowa

Elementy wyróżniające się na tle innych są łatwiejsze do zapamiętania.

Im głębiej przetworzymy informację (zrozumiemy znaczenie), tym lepiej ją zapamiętamy. Płytkie przetwarzanie (wygląd słowa) < Głębokie przetwarzanie (znaczenie/sens).

Poziomy przetwarzania

Pamięć epizodyczna

Pamięć osobistych doświadczeń ("Mój pierwszy pocałunek").

Pamięć semantyczna

Pamięć ogólnej wiedzy i faktów ("Stolicą Francji jest Paryż").

Specyficzność kodowania

Zasada, że wydobywanie jest łatwiejsze, gdy kontekst przypominania jest zgodny z kontekstem kodowania (np. nurkowie pamiętają lepiej pod wodą słowa, których uczyli się pod wodą).

Stare informacje utrudniają zapamiętanie nowych

Interferencja Proaktywna

Nowe informacje utrudniają przypomnienie sobie starych.

Interferencja Retroaktywna

Metody ułatwiające zapamiętywanie (np. metoda loci/pałac pamięci, metoda wieszaka).

Mnemotechniki

Wiedza o własnej pamięci (czy wiem, że to wiem?).

Metapamięć

Szybki spadek pamięci na początku, potem plateau.

Krzywa Ebbinghausa

Teoria poziomów przetwarzania (Craik i Lockhart)

Głębokie przetwarzanie (znaczenie) daje lepsze wyniki niż płytkie (fizyczne cechy).

Wprowadził podział na pamięć epizodyczną i semantyczną oraz zasadę specyficzności kodowania.

Endel Tulving

Szufladki w umyśle, w których grupujemy obiekty (np. "ptak", "narzędzie").

Kategorie i Pojęcia

Najbardziej typowy reprezentant kategorii (dla kategorii "ptak"... jest wróbel, a nie struś).

Prototyp

Konkretne wspomnienie obiektu, które napotkaliśmy (konkretny wróbel widziany wczoraj).

Egzemplarz

Poziom, na którym najczęściej nazywamy obiekty (mówisz "jabłko", a nie "owoc" [zbyt ogólne] ani "Golden Delicious" [zbyt szczegółowe]).

Poziom podstawowy (Basic level)

Złożone struktury wiedzy o świecie, ludziach, sytuacjach. "Scenariusze" w głowie (np. schemat wizyty u lekarza).

Schematy

Nie zapamiętujemy każdego obiektu osobno. Używamy pojęć (to jest pies), żeby szybko wiedzieć, czego się spodziewać (szczeka, gryzie).

Oszczędność poznawcza

Porównujemy nowy obiekt do "średniej" (ideału) z danej kategorii.

Teoria prototypu

Porównujemy nowy obiekt do wszystkich konkretnych przykładów, jakie znamy.

Teoria egzemplarzy

Pamięć to nie odtwarzanie nagrania wideo, ale odbudowywanie zdarzenia z fragmentów informacji, często uzupełniane domysłami (wnioskowaniem).

Pamięć rekonstruktywna

Bardzo żywe wspomnienia momentów o silnym ładunku emocjonalnym (np. zamach z 11 września). Badania pokazują, że choć są żywe, wcale nie są bezbłędne.

Wspomnienia fleszowe

Zmiana wspomnień pod wpływem informacji otrzymanych po zdarzeniu (np. sugestywne pytanie "Jak szybko jechały samochody, gdy się roztrzaskały?" sprawia, że ludzie pamiętają szkło, którego nie było).

Efekt dezinformacji (Elizabeth Loftus

Fizyczna zmiana w mózgu odpowiadająca za wspomnienie. Karl Lashley szukał go bezskutecznie w jednym miejscu (wniosek: pamięć jest rozproszona).

Engram (ślad pamięciowy)

Brak zdolności tworzenia nowych wspomnień po urazie (przypadek H.M. lub film "Memento").

Amnezja następcza (Anterograde)

Utrata wspomnień sprzed urazu.

Amnezja wsteczna (Retrograde

Kluczowa struktura dla przenoszenia informacji z pamięci krótkotrwałej do długotrwałej (konsolidacja). Odpowiada za pamięć deklaratywną.

Hipokamp

Odpowiada za emocjonalny aspekt wspomnień.

Ciało migdałowate (Amygdala)

Kluczowy dla pamięci proceduralnej (ruchy, nawyki).

Móżdżek

Odpowiada za pamięć operacyjną i metapamięć.

Kora przedczołowa

Powoduje niszczenie neuronów przez blaszki amyloidowe i sploty neurofibrylarne. Acetylocholina to neuroprzekaźnik kluczowy dla pamięci, którego brakuje w tej chorobie.

Choroba Alzheimera