Frage  |
Antworten |
corruptissima re publica plurimae leges Lernen beginnen
|
|
im wieksze zepsucie w panstwie, tym liczniejsze ustawy
|
|
|
in legibus magis simplicitas quam difficultas placet Lernen beginnen
|
|
w ustawach lepsza jest prostota niz zawilosc
|
|
|
simplicitas legibus amica Lernen beginnen
|
|
prostota przyjaciolka ustaw
|
|
|
leges ab oknibus intellegi debent Lernen beginnen
|
|
ustawy powinny byc zrozumiale dla wszystkich
|
|
|
legem brevem esse oportet Lernen beginnen
|
|
ustawa powinna byc zwiezla
|
|
|
|
Lernen beginnen
|
|
ustawa nie troszczy sie o drobiazgi
|
|
|
verba cum effectu acipienda Lernen beginnen
|
|
slowa nalezy rozumiec zgodnie z ich znaczeniem
|
|
|
ubi eadem legis ratio, ibi eadem legis dispositio Lernen beginnen
|
|
w takich samych okolicznosciach nalezy stosowac takie same rozwiazania prawne
|
|
|
clara non sunt interpretanda Lernen beginnen
|
|
to, co jasne, nie wymaga interpretacji
|
|
|
interpretatio cessat in claris Lernen beginnen
|
|
wykladnia konczy sie wtedy, gdy osiagamy jasnosc
|
|
|
eius est interpretari leges, cuius est condere Lernen beginnen
|
|
do interpretacji prawa upowazniony jest ten, kto je stanowi
|
|
|
apices iuris non sunt iura Lernen beginnen
|
|
sztuczki prawne nie stanowia prawa
|
|
|
lege non distinguente nec nostrum est distinguere Lernen beginnen
|
|
tam, gdzie ustawa nie rozroznia, nie nasza rzecza jest prowadzic rozroznienie
|
|
|
exceptio est strictissimae interpretationis Lernen beginnen
|
|
wyjatek powienien byc interpretowany scisle
|
|
|
expressio specialis omnem impedit extensionem Lernen beginnen
|
|
dokladne wyrazenie wyklucza wykladnie rozszerzajaca
|
|
|
exclusa censentur omnia, quae lex enumerando non inclusit Lernen beginnen
|
|
nalezy uznawac za wylaczone wszystko to, czego ustawa, wyliczajac, nie wylaczyla
|
|
|
interpretatio declarativa Lernen beginnen
|
|
|
|
|
|
Lernen beginnen
|
|
|
|
|
interpretatio restrictiva Lernen beginnen
|
|
|
|
|
|
Lernen beginnen
|
|
argument z systematyki ustawy
|
|
|
incivile nisi tota lege respecta una aliqua particula eius proposita iudicare vel respondere Lernen beginnen
|
|
nieprawidlowe jest wydawanie wyroku lub opinii prawnej bez uwzglednienia calosci ustawy, na podstawie jednego jej fundamentu
|
|
|
benignius leges interpretandae sunt quo voluntas earum conservetur Lernen beginnen
|
|
ustawy sa wtedy wlasciwiej interpretowane, gdy zachowuje sie ich ducha
|
|
|
sensum non verda spectamus Lernen beginnen
|
|
patrzymy na sens, nie na slowa
|
|
|
|
Lernen beginnen
|
|
cel, sens ustawy (przyczyna wydania)
|
|
|
ratio legis est anima legis Lernen beginnen
|
|
cel ustawy jest duszą ustawy
|
|
|
lex superior derogat legi inferiori Lernen beginnen
|
|
|
|
|
lex superior derogat legi generali Lernen beginnen
|
|
|
|
|
lex posteriori legi priori Lernen beginnen
|
|
|
|
|
lex posteriori generalis non derogat legi posteriori speciali Lernen beginnen
|
|
pozniejsza ustawa ogolna nie uchyla wczesniejszej ustawy szczegolnej
|
|
|
cessante ratione legis, cessat ipsa lex Lernen beginnen
|
|
gdy ustaje przyczyna wydania ustawy, traci moc i sama ustawa
|
|
|
sensum, non verba spectamus Lernen beginnen
|
|
patrzymy na sens, nie na slowa
|
|
|
ex iniuria ius non oritur Lernen beginnen
|
|
z bezprawia (niesprawiedliwosci) nie powstaje prawo
|
|
|
nemo ex suo delicto meliorem suam conditionem facere potest Lernen beginnen
|
|
nikt nie moze polepszyc swojej sytuacji w nastepstwie wlasnego czynu bezprawnego
|
|
|
non ex regula ius sumatur sed lex iure quos est regula fiat Lernen beginnen
|
|
reguly nie tworza prawa, lecz sie z niego wywodza
|
|
|
applicatio est vita regulae Lernen beginnen
|
|
stosowanie prawa jest zyciem normy prawnej
|
|
|
iustitia non debet claudicare Lernen beginnen
|
|
sprawiedliwosc nie powinna kulec
|
|
|
|
Lernen beginnen
|
|
rzym przemowil sprawa zakonczona
|
|
|
|
Lernen beginnen
|
|
osadze wasza sprawiedliwosc
|
|
|
nemo est iudex in propria causa Lernen beginnen
|
|
nikt nie moze byc sedzia we wlasnej sprawie
|
|
|
|
Lernen beginnen
|
|
niech bedzie wysluchana i druga strona
|
|
|
prius quam exaudias, ne iudices Lernen beginnen
|
|
zanim nie wysluchasz, nie sadz
|
|
|
erubescimus, cum sine lege loquimur Lernen beginnen
|
|
rumienimy sie kiedy mowimy bez ustawy
|
|
|
facta probantur, iura novit curia Lernen beginnen
|
|
fakty wymagaja udowodnienia, prawo zna sad
|
|
|
bonus iudex damnat improbanda, non odit Lernen beginnen
|
|
dobry sedzia karze wystepki, jednak bez nienawisci
|
|
|
boni iudicis est lites dirimere Lernen beginnen
|
|
dobrego sedziego cechuje umiejetnosc lagodzenia sporow
|
|
|
quod legibus omnissum est, non omnittetur religione iudicantis Lernen beginnen
|
|
co zostalo pominiete, niech nie umknie skrupulatnemu sedziemu
|
|
|
sapientis iudicis est semper cogitare, quid lex cogat Lernen beginnen
|
|
madry sedzia powinien zawsze rozwazac to, co nakazuje prawo
|
|
|
iudex non facile recedere debet Lernen beginnen
|
|
sedzia nie powinien latwo ustepowac
|
|
|
se damnat iudex, innocentem qui opprimit Lernen beginnen
|
|
samego siebie skazuje sedzia, ktory uciska niewinnego
|
|
|
|
Lernen beginnen
|
|
jurysprudencja cnot; madrosc; odwaga; sprawiedliwosc; powsciagliwosc; czlowieczenstwo
|
|
|
amemus partiam pareamus legibus Lernen beginnen
|
|
kochajmy ojczyznę przestrzegajmy praw
|
|
|
auctoritas non veritas facit legem Lernen beginnen
|
|
nie prawda, lecz wladze panstwowa stanowi prawo
|
|
|
durum est, sed ita lex scripta est Lernen beginnen
|
|
twarde prawo ale tak zostalo napisane
|
|
|
|
Lernen beginnen
|
|
|
|
|
a verbis legis non est recedendum Lernen beginnen
|
|
nalezy trzymac sie slow ustawy
|
|
|
cuius est condire, eius est abrogare Lernen beginnen
|
|
kto moze stanowic prawo ten moze je uchylic
|
|
|
ludex est lex loquens est ius dicerie, non dare Lernen beginnen
|
|
sedzia jest mowiaca ustawa / rzecza sedziego jest orzekac a nie stanowic prawo
|
|
|
legem bonam a mala nulla alia nisi naturae norma divider possumus Lernen beginnen
|
|
dobre prawo od zlego mozemy odroznic miara prawa natury
|
|
|
quod ad ius naturale attinet omnes homines aequales sunt Lernen beginnen
|
|
zgodnie z prawem naturalnym wszyscy ludzie sa rowni
|
|
|
non omne quod licet honestum est Lernen beginnen
|
|
nie wszystko co dozwolone jest uczciwe
|
|
|
lex non obligat nisi promulgata Lernen beginnen
|
|
ustawa nie obowiazuje jesli nie jest ogloszona
|
|
|
|
Lernen beginnen
|
|
|
|
|
impossibilium nulla obligatio Lernen beginnen
|
|
zobowiazanie do wykonania swiadczenia niemozliwego jest niewazne
|
|
|
misera est vita, ubi ius est vagum aut incertum Lernen beginnen
|
|
marne jest zycie tam gdzie ustawa jest chwiejna
|
|
|
ius est ars boni et aegui Lernen beginnen
|
|
prawo jest sztuka dobra i słuszności
|
|
|
homnium casa omne ius constitutum sit Lernen beginnen
|
|
wszelkie prawo powinno byc stanowione ze wzgledu na czlowieka
|
|
|
nulla est iurisprudentia sine latina sapientia Lernen beginnen
|
|
nie ma jurysprudencji bez lacinskiej madrosci
|
|
|
|
Lernen beginnen
|
|
|
|
|
|
Lernen beginnen
|
|
nie ma przestepstwa bez ustawy
|
|
|
|
Lernen beginnen
|
|
nie ma przestepstwa bez kary
|
|
|
graviore culpa gravior poena Lernen beginnen
|
|
im wieksza wina tym surowsza kara
|
|
|
geminat peccatum, quem delicti non pudet Lernen beginnen
|
|
kto nie wstydzi sie swojego czynu, podwaja swa wina
|
|
|
affectus punitur etsi non sequatur effectus Lernen beginnen
|
|
zamiar jest karalny nawet wtedy gdy nie nastąpił skutek
|
|
|
minor in delictis maior habetur Lernen beginnen
|
|
w przypadku przestepst nieletni traktowany jest jak dorosly
|
|
|
ultimum supplicium esse mortem solam interpretamur Lernen beginnen
|
|
jako najwyzsza kare rozumiemy jedynie kare smierci
|
|
|
semel commissa poena non evanescit Lernen beginnen
|
|
raz wymierzona kara nie popada w zapomnienie
|
|
|
poena maior absorbet minorem Lernen beginnen
|
|
kara ciezsza pochlania lzejsza
|
|
|
facientes et consentientes pari poena plectuntur Lernen beginnen
|
|
na sprawcow i wspolnikow naklada sie rowna kare
|
|
|
expedit rei publicae, ut finis sit litium Lernen beginnen
|
|
dla panstwa korzystne jest aby procesy nie trwaly za dlugo
|
|
|
crimina morte extinguuntur Lernen beginnen
|
|
przestepstwa wygasaja wskutek smierci sprawcy
|
|
|
|
Lernen beginnen
|
|
nawet zlodziejowi nalezy sie sprawiedliwosc orzed sadem
|
|
|
|
Lernen beginnen
|
|
nikt nie moze byc sedzia we wlasnej sprawie
|
|
|
absentem in crimin damnari non oportet Lernen beginnen
|
|
nieobecnego nie zalezy skazywac za przesteostwo
|
|
|
|
Lernen beginnen
|
|
nikt nie musi oskarzac samego siebie
|
|
|
in criminalibus probationes debent esse luce clariones Lernen beginnen
|
|
w sprawach karnych dowody musza byc jasniejsze niz swiatlo
|
|
|
qod non est in actis, non est in mundi Lernen beginnen
|
|
czego nie ma w aktach gego nie ma w swiecie
|
|
|
|
Lernen beginnen
|
|
|
|
|
|
Lernen beginnen
|
|
|
|
|
|
Lernen beginnen
|
|
przedmiot bedacy dowodem popelnienia przestepstwa
|
|
|
|
Lernen beginnen
|
|
|
|
|
|
Lernen beginnen
|
|
|
|
|
|
Lernen beginnen
|
|
|
|
|
|
Lernen beginnen
|
|
|
|
|
male enim nostro iure uti non debemus Lernen beginnen
|
|
nie powinnismy bowiem zle korzystac z naszego prawa
|
|
|
ab initio nullum semper nullum Lernen beginnen
|
|
to co jest od poczatku niewazne jest zawsze niewazne
|
|
|
nemo plus iuris ad alium transferre potest, quam ipse habet Lernen beginnen
|
|
nikt nie moze przeniesc na drugiego wiecej praw niz sam ma
|
|
|
obligatio impossibilium nulla est Lernen beginnen
|
|
zobowiazanie do swiadczenia niemozliwego nie istnieje
|
|
|
|
Lernen beginnen
|
|
powstrzemanie sie od dzialania jest dzialaniem
|
|
|
sine pretio nulla venditio Lernen beginnen
|
|
bez ceny nie ma sprzedazy
|
|
|
res nullius cedit primo occupanti Lernen beginnen
|
|
rzecz niczyja przypada temu kto pierwszy ja przywlaszczy
|
|
|
prior tempore, potior iure Lernen beginnen
|
|
kto lepszy co do czasu ten lepszy co do prawa
|
|
|
|
Lernen beginnen
|
|
to co znajduje sie na gruncie przypada gruntowi
|
|
|
|
Lernen beginnen
|
|
rzecz przypada samemu wlascicielowi
|
|
|
|
Lernen beginnen
|
|
kto zostaje dziedzicem zostaje nim na zawsze
|
|
|
indigno aufertur hereditas Lernen beginnen
|
|
niegodnemu odbiera sie spadek
|
|
|
bis de eadem re agere non licet Lernen beginnen
|
|
nie powinno sie procesowac dwa razy w tej samej sprawie
|
|
|
fiat iustitia pereat mundus Lernen beginnen
|
|
niech stanie sie sprawiedliowsc chocby niebo mialo sie zawalic
|
|
|
