Rzeźbotwórcza działalność morza

Abrazja

Niszczenie brzegu przez morze

Cofanie się klifu

Fale podcinają klif, tworząc niszę abrazyjną, a zabrany materiał skalny ściera dno - powstaje platforma abrazyjna. Nisza się powiększa, a z czasem nawis skalny się obrywa. Materiał skalny na dnie morza tworzy platformę akumulacyjną.

Intensywność erozji morskiej zależy od:

Siły i wysokości fal, pływów, budowy wybrzeża (rodzaju i ułożenia skał)

Działalność prądów przybrzeżnych

Powstają mierzeje (kosy - nie dotyka lądu). Prąd przybrzeżny transportuje drobny materiał i osadza go nad zatoką, gdy zwalnia. Po jakimś czasie kosa może zamknąć zatokę - tworzy jezioro przybrzeżne odcięte mierzeją.

Działalność morskich fal

Erozyjna - zabieranie materiału podczas sztormu. Akumulacyjna - powstają plaże, wał burzowy, wał brzegowy, rewa (wał przybrzeżny, mielizna), laguna i lido

Budowa plaży

Plaża - płaskie, piaszczyste lub żwirowe wybrzeże. Wał burzowy - kiedy sztorm dociera w głąb plaży i akumuluje materiał. Wał brzegowy - w miejscu, gdzie kończą się fale. Wydmy nadmorskie

Budowa Laguny

Lido - piaszczysty wał, czasem ponad poziom morza, tam, gdzie fale się załamują i akumulują materiał. Rewa (wał przybrzeżny, mielizna) - wał równoległy do wybrzeża, nietrwały, przemieszcza się prostopadle do brzegu. Laguna - jezioro odcięte przez lido

Typy wybrzeży "nieorganicznych"

Wybrzeża dalmatyńskie, wybrzeża riasowe, wybrzeża fiordowe, wybrzeża szkierowe (szerowe), wybrzeża limanowe, wybrzeża zalewowo-mierzejowe, wybrzeża lagunowe

Wybrzeża dalmatyńskie

Przy zalaniu równoległych, rozczłonkowanych grzbietów górskich przez morze. Wydłużone wyspy, półwyspy, zatoki.Np. w Chorwacji

Wybrzeża riasowe

Przy zalaniu prostopadłych do linii brzegowej grzbietów górskich. Zatoki wcinające się w głąb lądu.Np. w Irlandii, Bretanii (Francja)

Wybrzeża fiordowe

Przy zalaniu przez morze dolin polodowcowych. Fiordy - głębokie, kręte, rozgałęzione doliny, ciągnące się kilkadziesiąt kilometrów w ląd.Np. w Norwegii, Nowej Zelandii, Szkocji, na Grenlandii.

Wybrzeża szkierowe (szerowe)

Przy zalaniu przez morze wygładzonych pagórków polodowcowych.Np. Wyspy Alandzkie (między Finlandią a Szwecją)

Wybrzeża limanowe

Przy zalaniu przez morze odciętych wałami ujść lub dolin rzecznych.Np. na Ukrainie

Wybrzeża mierzejowo-zalewowe

Przy odcięciu zatoki mierzeją na płytkim morzu o niewielkich pływach.Np. południowe wybrzeże Morza Bałtyckiego

Wybrzeża lagunowe

Przy usypaniu lido i powstaniu laguny na głębokim morzu o dużych pływach.Np. adriatyckie wybrzeże Włoch, Zatoka Meksykańska, Morze Karaibskie

Typy wybrzeży "organicznych"

Wybrzeże namorzynowe (mangrowe), słone bagna (roślinność słonolubna, tereny okresowo zalewane i osuszane), wybrzeża koralowe

Wybrzeża koralowe

Rafy przybrzeżne, rafy barierowe, atole

Wybrzeża namorzynowe (mangrowe)

Lasy namorzynowe. Drzewa przystosowane są do słonej wody i okresowych zmian jej poziomu. Szczudlaste korzenie stabilizują je podczas pływów, pobierają tlen i filtrują wodę

Atole

Wokół wyspy wulkanicznej tworzy się rafa przybrzeżna. Rafa się rozrasta, a wyspa zapada pod ich ciężarem. Koralowce rosną szybciej niż zapada się wyspa - powstaje pierścień rafy (atol)

Warunki do rozwoju raf koralowych

Ciepłe morza strefy międzyzwrotnikowej; wysoka temperatura wód (18-34°C), duże zasolenie (27-38‰).