prawo rzymskie

co oznacza zasada personalnosci lub osobowosci prawa

kazdy obywatel bezwzgledu gdzie sie znajdowal poslugiwal sie prawem civitas

ius civile

dawme prawo rzymskie przyslugujace tylko obywatela gminy rzymskiej

zasady wylacznosci obowiazywania ius civile

ius commercii-mozliwosc zawierania z rzymianami umow z zakresu obrotu. ius conubii-mizliowsc zawierania malzenstw

ius peregrinorum

prawo cucoziemcow, dla peregryna(cudzoziemca) bylo to jego ius civile

ius gentium

system prawny stworzony do obrotu z cudzoziemcami

ius publicum

prawo publiczne, odnosi sie do interesow panstwa

ius privatum

prawo prywatne, dotyczy poszczegolnych jednostek

ius commune

prawo powrzechne obejmuje wiele osob

ius singulare

prawo wyjatkowe odnosi sie do pojedynczego zdarzenia jednej osoby lub okreslonej grupy. MOZE DOTYCZYC osob rzeczy czynnosci

źródla poznania prawa

efekt prac organow tworzacych prawo np zachowana do dzisiaj kodyfikacja justynianska

źródła powstania prawa

wszystkie czynniki prawotwrocze np rzymska lec uchwalana na zgromadzeniu ludowym

czynniki prawotwórcze

zwyczaj, prawo stanowione(uchwala lex), działalnosc magistratur rzymskich (edykt pretorski), uchwaly senatu, konsttucje cesarskie nauka prawa(jurysprudencja)

prawo zwyczajowe

zwyczaj zostaje podniesiony do rangi normy prawnej gdy dobrowonie jest uznany przez wiekrzosc jako konieczny i jest stosowany przez dluzszy czas niezmiennie

ustawa (lex) wg Gaiusa

to co lud nakazuje i ustanawia. skladala sie z 3 cz. praescriptio, rogatio, sanctio musial byc zatwierdzona przez senat

ustawa XII tablic

najstarszy zbior prawa stanowionego w rzymie, zawierala niewielka l. przepisow sakralnych regulowala postepowanie sadowe i egzekucyjne, unormowała spadkobranie ochrone wlasnosci, trzon stanowilo prawo swieckie

edykt pretorski

zasady ktorcyh musi trzymac sie preator podczas swego jednorocznego urzedowania, skladal sie z 2 cz. normatywna-zapowiedzi udzielenia ochrony procesowej, formularna-konkretne formuly dla stron procesu

uchwaly senatu

senat-ciało doradcze króla, zatwierdział ustawy zgromadzen ludowych

konstytucje cesarskie

akty normatywne wychodzace z kancelarii cesarskiej.

Formy konstytucji cesarskiej

1. edykt-wydany przez cesarza, moc normy obowiazujacej na ograniczonym terenie lub w clym panstwie 2. mandaty-instrukcje cesarza dl namiestnikow w prowincjach cesarskich i senackich

formy konstytucji cesraskich

3. dekret-wyrok wydawany przez cesarza na jego podstawie dokonywal wykladni na ktorej wzrowali si sedziowie 4. reskrypt-odp cesarza w kwestiach prawnych przez nie dokonywal interepretacji prawa