Środki stylistyczne

Epitet

to najczęściej przymiotnik określający rzeczownik; wskazuje cechę opisywanej rzeczy, zjawiska, postaci, jej barwę, kształt, charakter: kolorowy balon, malinowa herbata

Porównanie

Porównanie – polega na odnalezieniu podobieństwa między dwoma zjawiskami, rzeczami, postaciami. Chętnie stosujemy je na co dzień, mówiąc np. wysoki jak brzoza, głupi jak koza. W porównaniach często znajdują się wyrażenia porównawcze.

Metafora

to wyrażenie odbierające tworzącym je wyrazom ich pierwotne znaczenie; to zaskakujące połączenie obrazów, które pobudza naszą wyobraźnię, np. Stojąc przed lustrem ciszy.

Animizacja (ożywienie)

środek uważany za odmianę metafory. Polega na nadaniu rzeczom i zjawiskom cech istot żywych, np. chmura goni chmurę, cień ucieka.

Personifikacja (uosobienie)

– również jest odmianą metafory. To nadanie rzeczom, zjawiskom, zwierzętom cech ludzkich, np. liść tańczy na wietrze, kamień milczy. Uwaga – ożywienie i uosobienie bywają często ze sobą mylone.

Apostrofa

bezpośredni zwrot do odbiorcy/adresata w podniosłym, uroczystym, a często poważnym tonie; najbardziej znanym przykładem anafory jest inwokacja z „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza.

Homonimy

to wyrazy o takiej samej formie, ale o innym znaczeniu, np. zamek – jako zamek do drzwi, jako zamek – zapięcie w bluzie czy kurtce, jako zamek – budowla; oko – narząd wzroku, oko w sieci rybackiej, oko tłuszczu w zupie

Anafora

polega na celowym powtórzeniu tego samego słowa lub zwrotu na początku kolejnych wersów, zdań albo kolejnych zwrotek.

Eufemizm

słowo lub wyrażenie użyte po to, aby złagodzić lub zastąpić słowo przykre, niestosowne, czasem wulgarne, np. zamiast słowa kradzież – używamy pożyczenie, wyniesienie; zamiast jesteś stary – używamy jesteś w kwiecie wieku.

Hiperbola

wyoblbrzymienie

Inwersja

nietypowy szyk wyrazów w zdaniu

Przerzutnia

przerzucenie części zdania do kolejnego wersu

Synekdocha

to tzw. ogarnienie, czyli nazwanie zjawiska lub przedmiotu poprzez nazwanie jego części, np. żołnierz polski zamiast armia polska.

Metonimia

inaczej mówiąc zamiennia – polega na użyciu wyrazu pozostającego w związku z pojęciem, o które chodzi: Mówiono o Norwidzie, oprawnym we wstążki. Oczywiście mowa tutaj o tomiku poezji autorstwa Norwida.

Neologizm

nowo utworzone słowo w celach uzyskania efektu artystycznego, np. zjesieniałe zmrocze, natchniuzo. Neologizmy poetyckie często możemy spotkać w poezji Leśmiana

Elipsa

wyrzutnia, czyli opuszczenie elementu zdania, które jest oczywiste, bo wynika z kontekstu, jak np. opuszczenie czasownika u Kochanowskiego: Czego chcesz od nas, Panie, za Twe hojne dary? Czego za dobrodziejstwa, którym nie masz miary?

Alegoria

ukazanie danej postaci, fabuły bądź motywu w znaczeniu innym niż dosłowne. Ponadto znaczenie przenośne jest na stałe związane z danym słowem.Np. lis=zuchwałość, lew=odwaga, mrówka=pracowitość

Antropomorfizacja

przypisywanie wszystkim zjawiskom nienależącym do świata ludzkiego cech człowieka.Np. Chmura mi mówią, że będzie padać